ۋاقىئە سۈرىسى ھەققىدە

سوئال: ئەسسالامۇئەلەيكۇم، ئۇستاز! «‹ۋاقىئە› سۈرىسىنى كېچىسى بىر قېتىم ئوقۇسا پېقىرلىق كۆرمەيدۇ» دېگەن ھەدىس سەھىھمۇ؟ ئەگەر ئوقۇش جائىز بولسا، ۋىتىردا ناماز ئىچىدە ئوقۇساق بولامدۇ؟ ۋىتىرنى بىر رەكەت قىلىپ سۈرىنى پۈتۈن ئوقۇمدۇق ياكى ئۈچ رەكەت قىلىپ سۈرىنى بۆلۈپ ئوقۇمدۇق؟

جاۋاب: ۋەئەلەيكۇم ئەسسالام ۋەرەھمەتۇللاھى ۋەبەرەكاتۇھۇ.

بارلىق ھەمدۇسانا جانابى ئاللاھقا بولسۇن، شۇنداقلا پەيغەمبىرىمىزگە، ئائىلە – تاۋابىئاتلىرىغا ۋە ئۇنىڭغا تاكى قىيامەتكىچە ئەگەشكەنلەرگە دۇرۇت – سالاملار بولسۇن.

«ۋاقىئە» سۈرىسى قۇرئاندىكى 56 – سۈرە بولۇپ، ئۇنىڭدىكى 96 ئايەتنىڭ ھەممىسى ياكى كۆپ قىسمى مەككىدە نازىل بولغان. تەۋھىد ھەقىقەتلىرى ۋە قىيامەت كۈنى ھەققىدە توختالغان بۇ سۈرە ئوقۇرمەننىڭ كۆڭلىدە ئىماننى كۈچەيتىش ئارقىلىق ئاخىرەتكە تەييارلىنىش، سالىھ ئەمەللەر ئارقىلىق ئاللاھنى رازى قىلىش روھىنى پەيدا قىلىدۇ. ئاللاھ تائالانىڭ بىرلىكىنىڭ دەلىللىرى، كامالى قۇدرىتى ۋە ئۇنىڭ ئىزنالىرىنى بايان قىلىدۇ. سەكرات ۋە دۇنيادىن ئاخىرەتكە يۆتكىلىش پەيتلىرى، ئاخىرەتتە ھېساب ئېلىنىدىغان چاغدىكى ئىنسانلارنىڭ تۈرلىرى، ھەر بىر تۈرنىڭ ئاقىۋىتى، ھەر بىرىنىڭ جەننەت ياكى دوزاخقا لايىق بولۇشىنىڭ سەۋەبلىرىنى، شۇنداقلا ئاللاھ تائالانىڭ قۇدرىتى، تەقدىرى ۋە ئىرادىسى ئالدىدا ئىنسانلارنىڭ تولۇق ئاجىزلىقىنى مىساللىرى بىلەن كۆرسىتىدۇ.

«ۋاقىئە» سۈرىسىنى ئوقۇسا نامراتلىق يەتمەسلىك ھەققىدە بىر نەچچە ھەدىس كەلگەن، بىراق بۇلارنىڭ ئىچىدە بىرەر سەھىھ ھەدىس يوق.

مەسىلەن: ئىبنى مەسئۇد رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىنىدۇكى، پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم: «كىمكى ۋاقىئە سۈرىسىنى ھەر كېچىسى ئوقۇسا، ئۇنىڭغا مەڭگۈ پېقىرلىق يەتمەيدۇ» دېگەن. بۇ ھەدىس بەكلا ئاجىز ھەدىستۇر.

يەنە بىر ۋاريانتىدا ئىبنى مەسئۇد رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ يۇقىرىقى ھەدىسنى رىۋايەت قىلغاندىن كېيىن: مەن قىزلىرىمنى ئۇ سۈرىنى ھەر كېچىسى ئوقۇشقا بۇيرۇدۇم، دېگەن. بۇمۇ ئاجىز رىۋايەتتۇر.

ئۇ رىۋايەتتە يەنە: ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھانىڭ ئاياللارغا مۇنداق دېگەنلىكى كەلگەن: «سىلەردىن بىرىڭلار ھەر كېچىسى ۋاقىئە سۈرىسىنى ئوقۇشتىن ئاجىز كەلمىسۇن!».([1])

دېمەك، «ۋاقىئە» سۈرىسىنىڭ نامراتلىقنى توسىدىغان ئالاھىدە بىر پەزىلىتى ياكى ئۇنى ھەر كېچىسى ئوقۇشنىڭ ئالاھىدە پەزىلىتى ھەققىدە يا رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم، ياكى بىرەر ساھابىدىن سەھىھ رىۋايەت كەلمىگەن.

يۇقىرىقى رىۋايەتلەردىكى ئاجىزلىق ئانچە ئېغىر ئەمەس دەپ باھالىغان ۋە ئاجىز ھەدىسكە بۇ تۈرلۈك ئىشلاردا ئەمەل قىلسا مەيلى دەپ قارىغان بەزى ئالىملار «ۋاقىئە» سۈرىسىنى نامراتلىقتىن قۇتۇلۇش نىيىتىدە ئوقۇسا بولىدۇ دەپمۇ پەتىۋا بەرگەن. مەسىلەن، سەئۇدى ئەرەبىستان ئالىملىرىدىن شەيخ سالىھ ئەلفەۋزان ۋە ئىسلام تورى پەتىۋا ئورگىنىنىڭ پەتىۋالىرىغا ئوخشاش.([2])

بۇلارنىڭ پەتىۋاسى بويىچە، ئۇ سۈرىنى ئاشۇنداق مەقسەتتە ناماز سىرتىدا ئوقۇسا، ياكى ۋىتىرنىڭ بىر رەكىتىدە پۈتۈن ئوقۇسا، ياكى ئۈچ رەكەتكە بۆلۈپ ئوقۇسا بولىدۇ.

لېكىن، چوڭقۇرراق تەكشۈرۈپ قارايدىغان بولساق، ئۇ رىۋايەتلەردىكى ئاجىزلىق خېلىلا ئېغىر. ھەتتا بۇ ھەدىسلەرنىڭ بەزىلىرى توقۇلما چىقىدۇ. شۇڭا بۇ رىۋايەتلەر بىلەن ئۇ ئالاھىدە پەزىلەتنى ئىسپاتلىغىلى بولمايدۇ. چۈنكى، ئاجىز رىۋايەتلەرگە بۇ تۈرلۈك پەزىلەتلىك ئىشلاردا ئەمەل قىلىشنىڭ شەرتى ئۇنىڭدىكى ئاجىزلىق بەك ئېغىر بولماسلىقى كېرەك.

يۇقىرىقى رىۋايەتلەرنى بايان قىلغان بەزى ئالىملار ئۇنى مۇنداق ئىزاھلىغان: «ئۇنىڭغا چىرايلىق سەۋر قىلىش بىلەن بىللە كاتتا ئەجىر ۋەدە قىلىنغان بولغاچقا، ئۇنىڭغا نامراتلىق زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ. ياكى بولمىسا، بۇ سۈرىنىڭ رىزق ۋە تېرىلغۇغا مۇناسىۋەتلىك مەزمۇنلىرىنى ئىپادىلىگەن ئايەتلەردىن ئالىدىغان كۆڭۈل ئازادىلىكى، پەرۋەردىگارىنى تونۇش، تەۋەككۇل قىلىش، ئۇنىڭغا تايىنىش، ئۆزىنى ۋە ئىشنى ئۇنىڭغا تاپشۇرۇش قاتارلىق ئىمانى پايدىلار قولغا كەلگەچكە، ئۇنىڭغا كۆڭۈل نامراتلىقى يېقىن يولىمايدۇ».([3])

ئەلۋەتتە، قۇرئاننى ئاللاھنىڭ دىنىنى چۈشىنىش، توغرا ئەقىدىنى ئۆزلەشتۈرۈش، شۇنداقلا ھەر بىر ھەرپ ھېسابى بويىچە، ئۇنى قىرائەت قىلىشتىن قولغا كېلىدىغان ساۋابلارنى كۆزلەپ ئوقۇش لازىم. ئەڭ ياخشىسى ئالاھىدە بىر پەزىلەت بايان قىلىنغان سۈرىلەرنى مەلۇم ۋاقىتلاردا ئوقۇشتىن باشقا، قۇرئاننىڭ ھەممە سۈرىلىرىنى نۆۋەت بويىچە ئوقۇپ ئۆگىنىش زۆرۈر. ئۇنى ئوقۇپ، ياخشى ئۆگەنسە ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلسا، بۇ ئىشى ئوقۇغۇچىنى ئاخىرەتتە ئەجىر ۋە مەرتىۋىگە ئېرىشتۈرگەندەكلا ئۇنىڭغا دۇنيادىمۇ پايدىسى بولىدۇ. قۇرئان ئۆگەنگەن كىشى دۇنيادا تارتىۋاتقان جەۋرى – زۇلۇم، جاپا – مۇشەققەتلەردىن يەڭگىللەپ، ئاللاھنىڭ ئۇلۇغلۇقىنى ھېس قىلىدۇ ۋە ئۇنىڭدىن ياردەم تىلەيدۇ. نەتىجىدە، ئۇنىڭغا كەڭ رىزق ئاتا قىلىنىشىمۇ، بەرىكەت بېرىلىشىمۇ، ھەتتا نۇرغۇن چىقىم كېتىدىغان كېسەللىك ياكى بالايى – قازادىن ساقلىنىپ قېلىشىمۇ مۇمكىن. بۇنىڭ ئۈچۈن ئاللاھتىن بالايى – ئاپەتلەردىن ساقلاشنى، رىزق ئاتا قىلىشنى تىلەش بىلەن بىللە تىرىكچىلىك ئۈچۈن تىرىشىش، سەۋەبىنى قىلىش لازىم.

پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم مۇنداق دېگەن: «قۇرئان ئوقۇڭلار، چۈنكى ئۇ ئوقۇغان كىشىلەرگە قىيامەت كۈنى شاپائەت قىلغۇچى بولۇپ كېلىدۇ. ‹بەقەرە› بىلەن ‹ئال ئىمران›دىن ئىبارەت ئىككى نۇرلۇق سۈرىنى ئوقۇڭلار، چۈنكى بۇ ئىككى سۈرە قىيامەت كۈنى خۇددى ئىككى پارچە بۇلۇتتەك، ياكى سايىۋەندەك، ۋە ياكى قاناتلىرىنى ئېچىپ، ئىككى قۇر بولۇپ تىزىلغان قۇشلاردەك، ئوقۇغان ئىگىلىرىنى ئاقلايدۇ. ‹بەقەرە› سۈرىسىنى ئوقۇڭلار، چۈنكى ئۇنى ئوقۇش بەرىكەت، تاشلاپ قويۇش ھەسرەتتۇر. ئۇنى سېھرىگەرلەر ئوقۇيالمايدۇ».([4])

يەنە بىر ھەدىستە مۇنداق دېگەن: «كىمكى ئاللاھنىڭ كىتابىدىن بىر ھەرپ ئوقۇيدىكەن، ئۇنىڭغا بىر ياخشىلىق يېزىلىدۇ، بىر ياخشىلىققا ئون ھەسسە ساۋاب بېرىلىدۇ. مەن ‹ئەلىف لام مىم› نى بىر ھەرپ دېمەيمەن. بەلكى، ‹ئەلىف› بىر ھەرپ، ‹لام› بىر ھەرپ، ‹مىم› بىر ھەرپتۇر».([5])

ئىمام ئىبنى قەييىم رەھمەتۇللاھى ئەلەيھى رىزق كەلتۈرىدىغان، سىقىلىش ۋە ئەزىيەتنى كەتكۈزىدىغان زىكىرلەر ئۈستىدە توختالغىنىدا، ئىستىغپار ئېيتىشنىڭ ئەھمىيىتىنى تەكىتلىگەن([6]) ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبىرى نوھ ئەلەيھىسسالامنىڭ قۇرئاندا مۇنداق دېگەنلىكىنى بايان قىلغان: ﭽپەرۋەردىگارىڭلاردىن مەغپىرەت تىلەڭلار، چۈنكى ئۇ ھەقىقەتەن كۆپ مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر. (مەغپىرەت تىلىسەڭلار) سىلەرگە مول يامغۇرلۇق بۇلۇت ئەۋەتىدۇ. سىلەرگە ماللىرىڭلارنى ۋە ئوغۇللىرىڭلارنى كۆپەيتىپ بېرىدۇ، سىلەرگە باغلارنى ئاتا قىلىدۇ، ئۆستەڭلارنى ئاتا قىلىدۇ. ﭼ ([7])

يەنە بىر ئايەتتە ئاللاھ تائالا: ﭽكىمكى ئاللاھتىن قورقىدىكەن، ئاللاھ ئۇنىڭغا چىقىش يولى بېرىدۇ. ئاللاھ ئۇنىڭغا ئويلىمىغان يەردىن رىزىق بېرىدۇ. كىمكى ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلسا، ئاللاھ ئۇنىڭغا كۇپايە قىلىدۇ. شۈبھىسىزكى ئاللاھ دېگىنىنى قىلغۇچىدۇر، ئاللاھ ھەربىر نەرسە ئۈچۈن بىر ئۆلچەم بېكىتكەندۇر. ﭼ دېگەن.([8]) ۋەللاھۇ ئەئلەم.

2017 – 4 – 2

دوكتور ئابدۇلئەزىز رەھمەتۇللاھ

2-توم، 2-نومۇرلۇق پەتىۋا.

——————————-

([1]) «شعب الإيمان» برقم: 2500. 2/492. «فضائل الصحابة» ابن حنبل 2/726. «فيض القدير» 6/201. «العلل المتناهية» 1/112. «بيان الوهم والإيهام في كتاب الأحكام» 4/663. «المطالب العالية» 15/307.
([2]) «المنتقى من فتاوى الفوزان» 34/8. موقع الشبكة الإسلامية، رقم الفتوى: 202432.
([3]) «مرقاة المفاتيح» 5/65.
([4]) «مۇسلىم» 804 – ھەدىس.
([5]) «تىرمىزى» 2910 – ھەدىس. سەھىھ.
([6]) «الوابل الصيب» 1/161.
([7]) «نوھ» سۈرىسى 10 – 12 – ئايەتلەر.
([8]) «تالاق» سۈرىسى 2 – 3 – ئايەتلەر.

Please follow and like us:

جاۋاب يېزىش

ئېلېكتىرونلۇق خەت ئادرېسىڭىز ئاشكارىلانمايدۇ.