ئاياللارنىڭ بىگىز بارماققا ئۈزۈك سېلىشىنىڭ ھۆكمى

سوئال: ئەسسالامۇئەلەيكۇم، مەن بىگىز بارماق ۋە چىمچىلاق بارمىقىمغا ئۈزۈك سېلىشنى ياقتۇرىمەن، بەزى قېرىنداشلىرىم بۇنىڭ ھاراملىقىنى ھەدىستە كۆرگەنلىكىنى ئېيتىشتى، ئەمما ئۇستازىمدىن سورىسام ئاياللارغا دېيىلمىگەن دېدى، توغرىسىنى چۈشەندۈرۈپ قويسىڭىز، ئاللاھ رەھمەت قىلسۇن!

جاۋاب: ۋەئەلەيكۇم ئەسسالام ۋەرەھمەتۇللاھى ۋەبەرەكاتۇھۇ.

بارلىق ھەمدۇسانا جانابى ئاللاھقا بولسۇن، شۇنداقلا پەيغەمبىرىمىزگە، ئائىلە – تاۋابىئاتلىرىغا ۋە ئۇنىڭغا تاكى قىيامەتكىچە ئەگەشكەنلەرگە دۇرۇت – سالاملار بولسۇن.

ھەدىستە ھەزرىتى ئەلى رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ: پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم مېنى ماۋۇ بارمىقىمغا ياكى ماۋۇنىڭغا ئۈزۈك سېلىشىمدىن توسقان، دەپ ئوتتۇرا بارمىقى بىلەن ئۇنىڭ يېنىدىكى بارمىقىغا ئىشارەت قىلغان.([1])

بۇ ھەدىسنىڭ يەنە بىر رىۋايىتىدە ئەلى رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ مۇنداق دېگەن: رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم مېنى قاسسىي دۇردۇنى،([2]) يىپەك بىلەن قاپلانغان قىزىل كۆرپىلەرنى ئىشلىتىشتىن، ۋە يەنە ئۈزۈكۈمنى ماۋۇنىڭغا ۋە ماۋۇنىڭغا سېلىشتىن توسقان، دەپ ئوتتۇرا بارماق بىلەن بىگىز بارماققا ئىشارەت قىلغان.([3])

دېمەك، سەھىھى مۇسلىم رىۋايىتىدىكى: «ئوتتۇرا بارماق بىلەن ئۇنىڭ يېنىدىكى بارمىقىغا»دىن مەقسەت: ئوتتۇرا بارماق بىلەن بىگىز بارماق ئىكەنلىكىنى تىرمىزى رىۋايىتى ئېنىق ئىپادىلىگەن.

ئىمام نەۋەۋى مۇنداق دەيدۇ: «بۇ ھەدىسكە ئاساسەن ئەر كىشىنىڭ ئۈزۈكنى ئوتتۇرا بارماق بىلەن بىگىز بارماققا سېلىشى مەكروھ بولىدۇ. بۇ مەكروھلۇق تەنزىيھىي مەكروھلۇقتۇر».([4])

بۇنىڭدىن مەلۇم بولىدۇكى، ئىمام نەۋەۋى شۇنداقلا ئۇنىڭدىن بۇرۇن ئىمام تىرمىزى ئەرلەرنىڭ بۇ ئىككى بارماققا ئۈزۈك سېلىشىنىڭ ھۆكمىنى مەكروھ دەپ مۇئەييەنلەشتۈرگەن. ئىمام نەۋەۋى بۇ مەكروھلۇقنى تەنزىيھىي دەپ يەڭگىل قىلغان.

ئىمام ئىبنى ھەزم بۇ چەكلىمىنى ھاراملىققا ئېلىپ بارغان.([5])

بۇ ھەدىستىكى چەكلەشنى ھاراملىققا ئاپارماي مەكروھلۇققا ئېلىپ بېرىشنىڭ سەۋەبى شۇكى، قايسى بارماققا ئۈزۈك سېلىش ياكى سالماسلىق ئەدەپ – يوسۇنغا مۇناسىۋەتلىك ئىشلاردۇر. ئالىملارنىڭ دېيىشىچە: «ئىبادەت قىلىش مەقسەت قىلىنغان ئىشلاردا بۇيرۇق ۋاجىپلىقنى بىلدۈرىدۇ، توسۇش ھاراملىقنى بىلدۈرىدۇ. ئەدەپ – يوسۇن كۆزلەنگەن ئىشلاردا بۇيرۇق ۋاجىپلىقنى ئەمەس، يول كۆرسىتىشنى بىلدۈرىدۇ، توسۇش ھاراملىقنى ئەمەس مەكروھلۇقنى بىلدۈرىدۇ. پەقەتلا ۋاجىپلىقنى بىلدۈرىدىغان بىرەر دەلىل بولسا ئاندىن ۋاجىپلىقنى بىلدۈرىدۇ».

قانداقلا بولمىسۇن بۇ ئۇسۇل ئالىملىرى ئوتتۇرىسىدا ئىختىلاپ بولغان مەسىلە بولۇپ، يۇقىرىدىكى ئىبادەت بىلەن ئەدەپنى ئايرىش كۆپچىلىكنىڭ قارىشىدۇر.

ئەمدى ئەرلەرگە نىسبەتەن ئۈزۈكنى ئوتتۇرا بارماق بىلەن بىگىز بارماققا سېلىش مەكروھ بولىدۇ، دەپ قارىساق، بۇ ھۆكۈم ئاياللارغىمۇ ئوخشاشمۇ ياكى پەرقلىنەمدۇ؟

بەزى ئالىملار: بۇنىڭدا ئەرلەر بىلەن ئاياللار ئوخشاش دەپ تۇرۇۋالغان بولسىمۇ، پەرق بار، ئاياللارنىڭ ئوتتۇرا بارماق بىلەن بىگىز بارماققا ئۈزۈك سېلىشى چەكلەنمەيدۇ، دېگەن ئالىملارنىڭ قارىشى كۈچلۈك. چۈنكى، چەكلىگەن مەزكۇر ھەدىستە: «ئەلى رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ: «مېنى» دېگەچكە بۇ ئەرلەرگىلا قارىتىلغان بولۇش ئېھتىمالى كۈچلۈك، چۈنكى ئاياللار ئادەتتە، زىننەتلىنىشكە ئېھتىياجى بولغاچقا، ئۇلارغا بۇ جەھەتتىن كەڭچىلىك بار، بۇ تەرەپتىن ئاياللار ئەرلەرگە ئوخشىمايدۇ. ئۇنىڭ ئۈستىگە تىرمىزى رىۋايىتىدە ئۈزۈكنى ئاشۇ ئىككى بارماققا سېلىشنى دۇردۇن، يىپەك بىلەن قاپلانغان قىزىل كۆرپىلەرنى ئىشلىتىش بىلەن بىر قاتاردا توسقان. يىپەك، دۇردۇنلار بولسا ئاياللارغا چەكلەنمەيدۇ. ئۇنداق بولغان ئىكەن، بۇ ئىككى بارماققا ئۈزۈك سېلىشنىڭ مەكروھلىقى ئەرلەرگە خاس دېيىشكە بولىدۇ.

ئىمام نەۋەۋى: «ئايال كىشى ھەممە بارماقلىرىغا ئۈزۈك سالسا بولىدۇ» دېگەن.([6])

«كۇۋەيت فىقھى ئېنسىكلوپېدىيىسى»دە مۇنداق كەلگەن: «كۈچلۈك قاراشتا ئۈزۈكنى نامسىز بارماق بىلەن باش بارماققا سېلىش ھاراملىق ياكى مەكروھلۇقنى بىلدۈرىدىغان بىر دەلىل كەلمىگەچكە ئەسلىدىكى مۇباھلىق ھالىتىدە قېلىپ مەكروھ بولمايدۇ، چۈنكى شەرىئەت گەپ – سۆز قىلمىغان ئىشلار مۇباھ دائىرىسىدىكى ئىشلاردۇر».([7])

بۇ يەردىكى نامسىز بارماق بىلەن باش بارماققا سېلىشنىڭ مەكروھ بولماسلىقى ئەرلەر بىلەن ئاياللارغا ئوخشاش.

ئەمما، ئەرلەر ئادەتتە، كۈمۈش ئۈزۈكنى رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم سالغاندەك ئوڭ ياكى سول قولىنىڭ چىمچىلاق ياكى نامسىز بارمىقىغا سالىدۇ. ئەرلەرنىڭ ئالتۇن ياكى شۇنىڭغا ئوخشىغان نەرسىلەردىن ئۈزۈك سېلىشى ھارام بولىدۇ.

ۋەللاھۇ ئەئلەم.

دوكتور ئابدۇلئەزىز رەھمەتۇللاھ

2011 – 9 – 16
————————
([1]) «مۇسلىم»، 2078 – ھەدىس.
([2]) قاسسىي دۇردۇنى – ئۆز ۋاقتىدا مىسىرنىڭ قاس دېگەن يېرىدىن كېلىدىغان بىر خىل يىپەك رەخت.
([3]) تىرمىزى بۇ ھەدىسنى «ئىككى بارماققا ئۈزۈك سېلىشنىڭ مەكروھلىقى توغرىسىدا» دېگەن بابتا 1786 – نومۇر بىلەن رىۋايەت قىلىپ: «ھەسەن، سەھىھ» دېگەن. ئالبانى: «ماۋۇنىڭغا ياكى ماۋۇنىڭغا» دېگەن ئىبارە بىلەن «سەھىھ» دېگەن.
([4]) «شرح صحيح مسلم»، 14/71.
([5]) «المحلى»، 4/50.
([6]) «شرح صحيح مسلم»، 14/71.
([7]) «كۇۋەيت فىقھى ئېنسىكلوپېدىيىسى»، 11/27 – بەت.

Please follow and like us:

جاۋاب يېزىش

ئېلېكتىرونلۇق خەت ئادرېسىڭىز ئاشكارىلانمايدۇ. * بەلگىسى بارلارنى چوقۇم تولدۇرۇسىز