«فۇرقان» سۈرىسىدىكى «سەمۇد» كەلىمىسىنىڭ ئاخىرىدىكى ئەلىف

سوئال: ئەسسالامۇئەلەيكۇم، «قۇرئان كەرىم» فۇرقان سۈرىسىنىڭ 38 – ئايىتىدە «سەمۇد» كەلىمىسىنىڭ ئاخىرىدىكى ئۈستىگە شاپتۇل بەلگىسى قويۇلغان ئەلىف نېمە ئۈچۈن كەلگەن؟

جاۋاب: ۋەئەلەيكۇم ئەسسالام ۋەرەھمەتۇللاھى ۋەبەرەكاتۇھۇ.

بارلىق ھەمدۇسانا جانابىي ئاللاھقا بولسۇن، شۇنداقلا پەيغەمبىرىمىزگە، ئائىلە – تاۋابىئاتلىرىغا ۋە ئۇنىڭغا تاكى قىيامەتكىچە ئەگەشكەنلەرگە دۇرۇت – سالاملار بولسۇن.

«فۇرقان» سۈرىسى 38 – ئايەتتىكى «سەمۇد» سۆزى ئاخىرىدا بىر ئەلىف قويۇلغان بولۇپ، بۇ سۆزنى تەنۋىنلىك ئوقۇش ياكى تەنۋىنسىز ئوقۇش مەسىلىسىدە قارىيلار ئوتتۇرىسىدا كۆزقاراش ئوخشاش ئەمەس. شۇڭا، ئەلىفنى قويۇپ ئۈستىگە شاپتۇلسىمان بەلگە قويۇش بەلكى ئاشۇ ئىككى خىل قىرائەتكە ئىشارەت بولسا كېرەك.

«سەمۇد» دېگەن سۆزنى تەنۋىنسىز ئوقۇشنىڭ سەۋەبى بۇنىڭدىن قەبىلە مەقسەت قىلىنىدۇ، قەبىلە مۇئەننەس سۆز بولغاچقا، ھەم «سەمۇد» بىر قەبىلە نامى بولغاچقا، ئەرەب تىلى قائىدىسى بويىچە ئىككى ئىللەت جەم بولۇپ، بۇ سۆز تەنۋىنسىز بولىدۇ.

«سەمۇد» دېگەن سۆزنى تەنۋىنلىك ئوقۇشنىڭ سەۋەبى بۇنىڭدىن قەبىلە مەقسەت قىلىنماي «ھەي»، يەنى، بىر ئايماق ياكى ئۇلارنىڭ چوڭ بوۋىسى مەقسەت قىلىنىدۇ. «ھەي» مۇزەككەر بولغاچقا، «سەمۇد» دېگەن بۇ سۆز ئادەتتىكىدەك تەنۋىنلىك بولىدۇ.(1)

«ھۇد» سۈرىسى 68 – ئايەت، «ئەنكەبۇت» سۈرىسى 38 – ئايەت «نەجم» سۈرىسى 51 – ئايەتلەردىكى «سەمۇد» كەلىمىسىدىمۇ شۇنداق ئىختىلاپ بار. قارىيلاردىن ھەفس، ھەمزە ۋە يەئقۇب قاتارلىقلار يۇقىرىقى تۆت ئورۇندا قەبىلە نامى بىلەن مۇئەننەس جەم بولغاچقا، تەنۋىنسىز قىرائەت قىلغان. بۇلار «سەمۇد» دېگەن سۆزدە توختىماقچى بولسا ئەلىف يېزىلغان بولسىمۇ ئەلىفسىز «سەمۇد» دەپ توختايدۇ. قارىيلاردىن ئەبۇ بەكر «نەجم» سۈرىسىدىلا شۇنداق قىرائەت قىلغان. باشقا قارىيلار بولسا ھەي، يەنى، بىر ئايماق مەقسەت قىلىنىدۇ دەپ تەنۋىن بىلەن قىرائەت قىلغان. «ھۇد» سۈرىسى 68 – ئايەتتىكى (أَلَا بُعْدًا لِثَمُودَ) دېگەن «سەمۇد» كەلىمىسىدىمۇ ئىختىلاپ بولغان. كەسائى دال ھەرپىنى تەنۋىن قىلىپ زىر ئوقۇغان. ئەئىمەشمۇ ئۇنىڭغا مۇۋاپىق كەلگەن. قالغانلار دال ھەرپىنى تەنۋىن قىلماي زەۋەر ئوقۇغان.(2)

بۇنىڭغا ئاساسەن تەنۋىن بىلەن قىرائەت قىلغانلار «سەمۇد» كەلىمىسىدە توختىماقچى بولسا، «سەمۇدا» دەپ ئەلىف بىلەن توختايدۇ.

ۋەللاھۇ ئەئلەم.

دوكتور ئابدۇلئەزىز رەھمەتۇللاھ

2007. 5. 6

«پەتۋالار مەجمۇئەسى»، 1 – توم، 6 – نومۇرلۇق پەتۋا.

—————————–

1. «روح المعاني»، 19/19.
2. «إتحاف فضلاء البشر»، 1/323.

Please follow and like us:

جاۋاب يېزىش

ئېلېكتىرونلۇق خەت ئادرېسىڭىز ئاشكارىلانمايدۇ. * بەلگىسى بارلارنى چوقۇم تولدۇرۇسىز