زۇلھەججىنىڭ ئالدىنقى ئون كۈنىنىڭ پەزىلىتى

زۇلھەججىنىڭ ئالدىنقى ئون كۈنىنىڭ پەزىلىتى

سوئال: ئەسسالامۇئەلەيكۇم. زۇلھەججىنىڭ ئالدىنقى ئون كۈنى ۋە بۇ كۈنلەردە قىلىنغان ئەمەل – ئىبادەتلەرنىڭ پەزىلىتى ھەققىدە تەپسىلىي جاۋاب بەرگەن بولساڭلار.

جاۋاب: ۋەئەلەيكۇم ئەسسالام ۋەرەھمەتۇللاھى ۋەبەرەكاتۇھۇ.

بارلىق ھەمدۇسانا جانابى ئاللاھقا بولسۇن، شۇنداقلا پەيغەمبىرىمىزگە، ئائىلە – تاۋابىئاتلىرىغا ۋە ئۇنىڭغا تاكى قىيامەتكىچە ئەگەشكەنلەرگە دۇرۇت – سالاملار بولسۇن.

شەكسىزكى، بەزى ۋاقىتلارنىڭ باشقا ۋاقىتلاردىن، بەزى جايلارنىڭ باشقا جايلاردىن، شۇنداقلا بەزى شەخسلەرنىڭ باشقا شەخسلەردىن ئەۋزەل بولۇشى ئاللاھ تائالانىڭ نېمىتى ۋە رەھمىتىنىڭ جۈملىسىدىندۇر. چۈنكى، بىز بەزى ئاي – كۈنلەرنىڭ پەزىلىتى سەۋەبىدىن يىلبويى تىرىشىپ ئىبادەت قىلىپمۇ ئېرىشەلمەيدىغان كاتتا ساۋابلارغا ئېرىشىمىز. مەسىلەن، رامىزان ئېيى، قەدىر كېچىسى، جۈمە كۈنى، رامىزاننىڭ ئاخىرقى ئون كۈنى، تەشرىق كۈنلىرى،(1) زۇلھەججىنىڭ ئالدىنقى ئون كۈنى ۋە سەھەر ۋاقتى دېگەندەك.

زۇلھەججە ئېيىنىڭ دەسلەپكى ئون كۈنىنىڭ پەزىلىتى قۇرئان كەرىم ۋە ھەدىسلەردە ئىسپاتلانغان بولۇپ جانابى ئاللاھ مۇنداق دېگەن:

﴿سۈبھى بىلەن، ئون كېچە بىلەن قەسەمكى،﴾(2)

ھەزرىتى ئىبنى ئابباس، ئىبنى زۇبەير، مۇجاھىد ۋە ئىلگىرى- كېيىن بولۇپ كۆپلىگەن مۇپەسسىرلەر بۇ كېچىلەرنى زۇلھەججىنىڭ ئالدىنقى ئون كېچىسى دەپ تەپسىر قىلغان، ئىمام ئىبنى كەسىر: «مۇشۇنداق تەپسىر قىلىش توغرىدۇر» دېگەن.(3)

ئاللاھ تائالانىڭ بۇ ئون كۈننىڭ كېچىسى بىلەن قەسەم قىلىشى بۇ كۈنلەرنىڭ ئەھمىيىتى ۋە پەزلىنىڭ كاتتىلىقىنى بىلدۈرىدۇ.

سەئىيد ئىبنى جۇبەير ئىبنى ئابباس رەزىيەللاھۇ ئەنھۇمادىن رىۋايەت قىلىدۇكى، رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم: «باشقا كۈنلەردە قىلىنغان ھەرقانداق ئىبادەت مۇشۇ (زۇلھەججە ئېيىنىڭ ئەۋۋەلقى) ئونىدا قىلىنغان ئىبادەتتىن ئەۋزەل ئەمەستۇر» دېگەندە. ساھابىلەر: «جىھادمۇ بۇنىڭغا يەتمەمدۇ؟» دېۋىدى. رەسۇلۇللاھ: «جىھادمۇ بۇنىڭغا يەتمەيدۇ، پەقەت خەۋپ – خەتەرگە قارىماي، جېنى ۋە مېلى بىلەن جىھادقا ئاتلىنىپ چىقىپ، ھېچ نېمىسى ساق قايتىپ كەلمىگەن ئادەمنىڭ ئەمىلىلا بۇنىڭدىن ئەۋزەل بولىدۇ» دېدى.(4)

بۇ كۈنلەردە قىلىنغان ئەمەللەر ئارقىلىق مۇجاھىدلارنىڭ ساۋابىغا ئېرىشكىلى بولىدىغان بولسا، ئۇنداقتا مۇجاھىدلارغا بېرىلىدىغان ساۋاب قانچىلىكتۇ؟ بۇنى بىلسەك بۇ كۈنلەردە قىلىنغان ئەمەللەرنىڭ ساۋابىنى بىلگىلى بولىدۇ.

زەكۋان رىۋايەت قىلىدۇكى، ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ ئۇنىڭغا مۇنداق سۆزلەپ بەرگەن: بىر ئادەم رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ ھۇزۇرىغا كېلىپ: «ماڭا جىھادقا باراۋەر بىر ئەمەلنى كۆرسىتىپ قويسىلا» دېۋىدى، رەسۇلۇللاھ: «ئۇنداق ئەمەلنى تاپالمايمەن» دەپ ئاندىن يەنە: «مۇجاھىد جىھادقا ئاتلانسا (قايتىپ كەلگەنگە قەدەر) سەن مەسچىتىڭگە كىرىپ بوشاشماي نامازدا تۇرۇپ، ئۈزۈلدۈرمەي روزا تۇتالامسەن؟» دېۋىدى. ھېلىقى ئادەم: «بۇنى كىممۇ قىلالسۇن؟» دېدى.(5)

دېمەك، بۇ كۈنلەردە قىلىنغان ئىبادەتلەرنىڭ ساۋابىنىڭ نەقەدەر كاتتىلىقىنى مۆلچەرلەش قىيىن.

يەنە بىر ھەدىستە پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم مۇنداق دېگەن: «قىلىنغان ئەمەللەرنى ئاللاھ ياخشى كۆرىدىغانلىقى ۋە ئۇنىڭغا كاتتا ساۋاب بېرىدىغانلىقى جەھەتتىن ئېيتقاندا زۇلھەججىنىڭ ئون كۈنىدەك كۈن يوق، شۇڭا، ئۇ كۈنلەردە تەسبىھ، ھەمدۇسانا، تەھلىل (لا ئىلاھە ئىللەللاھ) ۋە تەكبىرنى كۆپ ئېيتىڭلار».(6)

يەنە بۇ ئون كۈن ئىچىدە مۇبارەك ئەرافات كۈنى بولۇپ، بۇ ئۇلۇغ كۈندە ئاللاھ تائالا ئۆز دىنىنى تاماملاپ مۇكەممەللەشتۈرگەن، بۇ كۈندە تۇتقان روزا ئىككى يىلنىڭ گۇناھلىرىنى يۇيۇۋېتىدۇ.

بىر ھەدىستە پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم مۇنداق دېگەن: «ئاللاھدىن ئەرافات كۈنىدە تۇتقان روزا ئۆتكەن بىر يىل بىلەن كېلەر بىر يىلنىڭ گۇناھلىرىنى يۇيۇۋېتەر دەپ ئۈمىد قىلىمەن».(7)

يەنە بۇ ئون كۈن ئىچىدە قۇربانلىق قىلىش كۈنى (زۇلھەججىنىڭ ئونىنچى كۈنى) بولۇپ، بۇ كۈندە مۇسۇلمانلار ئاللاھ تائالا ئۈچۈن ئاتىغان قۇربانلىقلىرىنى تەقدىم قىلىشىدۇ، تەكبىر ئېيتىشىدۇ. دېمەك، بۇ كۈندە يىلبويى ھېچبىر كۈندە قىلىنىپ باقمىغان تائەت – ئىبادەتلەر قىلىنىدۇ.

يەنە بۇ ئون كۈن ئىچىدە ھاجىلار تاۋاپ، سەئيى، تەلبىيە ئېيتىش، ئېھرام باغلاش، مىنادا تۇرۇش، مىنادىن ئەرافاتقا، ئەرافاتتىن مۇزدەلىفەگە ۋە مۇزدەلىفەدىن مىناغا يۈرۈش قىلىش قاتارلىق ھەج پائالىيەتلىرىنى ئادا قىلىشىدۇ.

بۇ ئۇلۇغ كۈنلەر ھەسسىلەپ ساۋاب ۋە ئەجىرگە ئېرىشىش پۇرسىتىدۇر، چۈنكى بۇ كۈنلەردىكى بىر رەكەتكە نۇرغۇن رەكەت ساۋابى، بىر سەدىقىگە نۇرغۇن سەدىقە ساۋابى، بىر تەسبىھكە نۇرغۇن تەسبىھ ساۋابى، بىر ياخشىلىققا نۇرغۇن ياخشىلىق ساۋابى بېرىلىدۇ. بۇ كۈنلەرنىڭ يۈكسەك پەزىلىتىنى ئوبدان بىلگەن سەلەفلىرىمىز بۇ پۇرسەتنى غەنىيمەت بىلىپ قولدىن بەرمەيتتى. كاتتىلىرىمىزدىن ھەزرىتى سەئىيد ئىبنى جۇبەير زۇلھەججىنىڭ دەسلەپكى ئون كۈنى ھەققىدىكى بۇخارى رىۋايەت قىلغان ھەدىسنى ھەزرىتى ئىبنى ئابباس رەزىيەللاھۇ ئەنھۇمادىن رىۋايەت قىلغان بولۇپ، ئۇ بۇ ھەدىسنى ئاڭلىغاندىن تارتىپ زۇل ھەججىنىڭ ئالدىنقى ئون كۈنى كىرسە ھەتتا ئۆزى چىدىيالمىغۇدەك دەرىجىدە قاتتىق ئىبادەت قىلاتتى، ئۇ بۇ كۈنلەردە ئىبادەت قىلىشنىڭ ئەھمىيىتىنى تەكىتلەپ: «بۇ ئون كۈننىڭ كېچىلىرىدە چىرىغىڭلارنى ئۆچۈرمەڭلار» دەيتتى.(8)

بۈگۈنكى كۈنلەردە بىزلەر ئىبادەت قىلىشتا ھۇرۇنلۇق قىلىمىز، بەزىدە ئارزۇ قىلىمىزيۇ لېكىن، ئىرادىمىز ئاجىزلىق قىلىدۇ، شۇڭا، بۇ كۈنلەر بىزدەك غەپلەتتە قالغانلار ئۈچۈن ئالتۇندىن قىممەت پۇرسەت ھېسابلىنىدۇ، بۇ كۈنلەردە قاتتىق تىرىشساق ئېرىشىدىغان ساۋابنى سۈپەتلەپ بولغىلى بولمايدۇ. شۇنداقلا بۇ كۈنلەردە قىلغان تىرىشچانلىق يىلبويى تائەت – ئىبادەتلەرنى داۋاملاشتۇرۇشقا پايدىسى بولىدۇ.

يۇقىرىقىلارغا ئاساسەن شۇنداق دېيىشكە بولىدۇكى، زۇلھەججىنىڭ ئالدىنقى ئون كۈنى باشقا پۈتۈن يىل ئىچىدىكى بارلىق كۈنلەردىن ئومۇمەن قىلىپ ئېيتقاندا ئەۋزەل ھېسابلىنىدۇ، لېكىن مىڭ ئايدىن ئەۋزەل بولغان قەدىر كېچىسى ئارىسىدا بولغانلىقى سەۋەبىدىن رامىزاننىڭ ئاخىرقى ئون كۈنى زۇلھەججىنىڭ ئالدىنقى ئون كۈنىدىن ئەۋزەل بولىدۇ.

بۇ ئون كۈندە قىلىنغان ئەمەل – ئىبادەتلەرنىڭ پەزىلىتى ئىنتايىن يۇقىرى بولغاچقا مۇسۇلمان كىشى بۇ كۈنلەردە باشقا كۈنلەردىكىدىن بەكراق ھىممەت قىلىپ نەپلە ناماز، روزا، قۇرئان ئوقۇش ۋە ئۆگىنىش، ھەمدۇسانا، زىكىر – ئىستىغپار، نەپلە ناماز، موھتاجلارغا ياردەم بېرىش، تاماق يېگۈزۈش، سىلە – رەھىم قىلىش، ئاتا – ئانىغا ياخشىلىق قىلىش ۋە بارلىق ياخشى ئىشلارنى كۆپلەپ قىلىشقا تىرىشىشى كېرەك.

بۇ كۈنلەردە قىلىنىدىغان ئەمەللەر:

1. روزا تۇتۇش: ھەدىستە كېلىشىچە: «پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم زۇلھەججىنىڭ ئالدىنقى توققۇز كۈنىدە، ئاشۇرا (مۇھەررەم ئېيىنىڭ ئونىنچى كۈنى) دا ۋە ھەر ئاينىڭ ئۈچ كۈنىدە روزا تۇتاتتى».(9)

روزا ئالدىنقى 9 كۈنىدە تۇتۇلىدۇ، ئونىنچى كۈنى قۇربان ھېيت بولغاچقا قۇربان ھېيت كۈنىدە روزا تۇتۇلمايدۇ.

2. تەكبىر (ئاللاھۇ ئەكبەر)، تەھلىل (لا ئىلاھە ئىللەللاھ)، ھەمدۇسانا (ئەلھەمدۇلىلاھ)، ۋە تەسبىيھ (سۈبھەنەللاھ) ئېيتىش. بۇلار ئون كۈننىڭ ھەممىسىدە ئۆيلەردە، كوچىلاردا ۋە بارلىق زىكىر قىلىش جائىز بولغان جايلاردا ئۈنلۈك ھالدا ئېيتىلىدۇ. بۇ ھەقتە بىز يۇقىرىدا ھەدىس بايان قىلدۇق. ئۈنلۈك ئېيتىشتىن مەقسەت: ئىسلام پائالىيەتلىرىنى ئېلان قىلىش ۋە ئاللاھنى ئۇلۇغلاشنى ئىزھار قىلىش، شۇنداقلا غاپىللارنى ئويغىتىشتۇر. بۇلارنى ئەرلەر ئۈنلۈك ئېيتىدۇ، ئاياللار ئىچىدە ئېيتىدۇ.

ئىبنى ئۆمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇما بىلەن ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ زۇلھەججىنىڭ ئاۋۋىلىدىكى ئون كۈندە بازارغا چىقىپ تەكبىر ئېيتاتتى. كىشىلەرمۇ ئۇلار بىلەن قېتىلىپ تەكبىر ئېيتاتتى. ئەلى رەزىيەللاھۇ ئەنھۇنىڭ ئوغلى مۇھەممەد نەپلە نامازلارنىڭ كەينىدىمۇ تەكبىر ئېيتقان.(10)

بۇ پائالىيەت ھازىرقى جەمئىيىتىمىزدە تاشلىنىپ قالغان سۈننەتلەرنىڭ بىرى بولۇپ، بۇنى ئىمكان قەدەر ياشارتىشقا تېرىشىش كېرەك. جانابى ئاللاھ قۇرئان كەرىمدە مۇنداق دېگەن:

﴿مەلۇم كۈنلەردە ئاللاھنىڭ ئىسمىنى ئېيتسۇن.﴾(11)

ئايەتتىكى «مەلۇم كۈنلەر» كۆپچىلىك ئالىملارنىڭ كۈچلۈك قارىشىدا، ھەزرىتى ئىبنى ئابباس رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ دېگەندەك، زۇلھەججىنىڭ دەسلەپكى ئون كۈنىدۇر.

3. ھەج ۋە ئۆمرە قىلىش. شەكسىزكى، بۇ كۈنلەردە ئادا قىلىنىدىغان ئەڭ ياخشى ئەمەللەرنىڭ بىرى ھەج قىلىشتۇر، ئاللاھ تائالا ھەج قىلىشقا نېسىپ قىلغان كىشى ھەممە شەرتلىرى بىلەن ھەج ئادا قىلسا ھەدىستە كۆرسىتىلگەندەك: «گۇناھ ئارىلاشمىغان ھەجگە جەننەتتىن باشقا مۇكاپات يوقتۇر».(12)

4. بارلىق ياخشى ئەمەللەرنى قىلىش. ھەجگە مۇيەسسەر بولالمىغانلارمۇ ناماز ئوقۇش، روزا تۇتۇش، ئاتا – ئانا، ئۇرۇق – تۇغقانلارغا سىلە – رەھىم قىلىش، ياخشىلىققا بۇيرۇپ يامانلىقتىن توسۇش، سەدىقە – ئېھسان قىلىش، قۇرئان ئوقۇش، دۇئا قىلىش، زىكىر قىلىش ۋە بارلىق تائەت – ئىبادەتلەر بىلەن بۇ ئون كۈننى ياخشى ئۆتكۈزۈشى كېرەك.

5. قۇربانلىق قىلىش. بۇ كۈنلەردە قۇربانلىقنى بوداپ سەمرىتىپ ياكى پۇل خەجلەپ قۇربانلىق ئېلىپ ئاللاھ تائالا ئۈچۈن قۇربانلىق قىلىش ياخشى ئەمەللەردىندۇر.

6. قۇربانلىق قىلماقچى بولغان كىشى ھەج پائالىيىتىدە بولۇپ ئېھرام باغلىغانلارغا ئوخشىۋېلىش جەھەتتىن بۇ ئون كۈن ئىچىدە چاچ – ساقال ۋە تىرناقلىرىنى ئېلىشنى كۆپچىلىك ئالىملار: ئالسا بولىدۇ، گۇناھ بولمايدۇ، دەپ قارىغان بولسا، بەزى ئالىملار: ئېلىش ھارام، ئالسا گۇناھكار بولىدۇ، دەپ قارىغان.

7. راستچىللىق بىلەن تەۋبە قىلىش. بۇ كۈنلەردە تەۋبە قىلىش ئىنتايىن مۇھىم بولۇپ، راستچىل تەۋبە دېگىنىمىز: گۇناھ ئىشلارنى دەرھال تاشلاپ، ئۇنى قەلبىدىن يامان كۆرۈپ، ئىككىنچى قىلماسلىققا بەل باغلاش، باشقىلارنىڭ ھەققى بولسا ئىگىسىگە قايتۇرۇش، ئاللاھ تائالا ياخشى كۆرىدىغان رۇس يولدا مېڭىشتۇر. تەۋبە قىلىش باشقا كۈنلەردە زۆرۈر بولغىنىدەك بۇ كۈنلەردە تېخىمۇ زۆرۈر ۋە ئۈنۈملۈك، چۈنكى بۇ كۈنلەر باشقا چاغلاردا قىلىنمايدىغان نۇرغۇنلىغان ياخشى ئەمەللەر قىلىنىدىغان چاغ بولغاچقا تەۋبە، ياخشى ئەمەللەر ۋە پەزىلەتلىك كۈنلەر بىرلەشسە بۇ نىجاتلىقنىڭ ئالامىتى بولىدۇ.

﴿تەۋبە قىلغان، ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەل قىلغان ئادەمگە كەلسەك، ئۇنىڭ مەقسەتكە ئېرىشكۈچىلەردىن بولۇشى ئۈمىدلىكتۇر.﴾(13)

شۇڭا، ھەر بىر ئاقىل مۇسۇلمان بۇ پەزىلەتلىك كۈنلەردە كۆپلەپ ساۋاب قازىنىشقا ھېرىسمەن بولۇش كېرەك.

ۋەللاھۇ ئەئلەم.

دوكتور ئابدۇلئەزىز رەھمەتۇللاھ

«پەتۋالار مەجمۇئەسى»، 3 – توم.
——————————————————-
1. تەشرىق كۈنلىرى- قۇربان ھېيتنىڭ ئىككىنچى، ئۈچىنچى ۋە تۆتىنچى كۈنلىرىدۈر.
2. «فەجر» سۈرىسى 1 -، 2 – ئايەتلەر.
3. «تەپسىرى ئىبنى كەسىر» 4/506.
4. «سەھىھۇل بۇخارىي» 969 – ھەدىس.
5. «سەھىھۇل بۇخارىي»  969- ھەدىس.
6. «مۇسنەدى ئەھمەد» 5446 – ھەدىس. ھافىز ئىبنى ھەجەر بۇ رىۋايەتنى «ھەسەن» دەپ باھالىغان. «ئەلئامالى ئەلمۇتلەقە» 1/14. «ئەلمۇئجەمۇل كەبىير» تابەرانىي 11116 – ھەدىس. بۇ رىۋايەتنى ھەيسەمىي: «راۋىيلىرى سەھىھنىڭ راۋىيلىرىدۇر» دېگەن. «مەجمەئۇززاۋائىد» 4/17.
7. «سەھىھۇ مۇسلىم» 1162 – ھەدىس.
8. «سۇنەنى دارىمىي» 1774 – نومۇر. «سىيەرى ئەئلامىن نۇبەلا» 4/326. سەنەدى ياخشى.
9. «مۇسنەدى ئەھمەد» 22388 – ھەدىس. «ئەبۇ داۋۇد» 2437 – ھەدىس. ئالبانى «سەھىھ» دەپ باھالىغان.
10. «سەھىھۇل بۇخارىي»: «تەشرىيق كۈنلىرى قىلىنغان ئىبادەتنىڭ پەزىلىتى توغرىسىدا» دېگەن باب.
11. «ھەج» سۈرىسى 28 – ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
12. سەھىھەين: «بۇخارىي» 1773-ھەدىس. «مۇسلىم» 1349 – ھەدىس.
13. «قەسەس» سۈرىسى 67 – ئايەت.

Please follow and like us:

جاۋاب يېزىش

ئېلېكتىرونلۇق خەت ئادرېسىڭىز ئاشكارىلانمايدۇ.