تاناسىل ئەزادىن دورا سېلىپ داۋالىسا تاھارەت سۇنامدۇ؟

سوئال: ئەسسالامۇ ئەلەيكۇم. ئاياللارنىڭ تاناسىل ئەزاسىدىن دورا سېلىپ داۋالىسا تاھارەت سۇنامدۇ؟ غۇسلى ۋاجىپ بولامدۇ؟

جاۋاب: ۋەئەلەيكۇم ئەسسالام ۋەرەھمەتۇللاھى ۋەبەرەكاتۇھۇ.

بارلىق ھەمدۇسانا جانابى ئاللاھقا بولسۇن، شۇنداقلا پەيغەمبىرىمىزگە، ئائىلە – تاۋابىئاتلىرىغا ۋە ئۇنىڭغا تاكى قىيامەتكىچە ئەگەشكەنلەرگە دۇرۇت – سالاملار بولسۇن.

بەزىدە ئايال كىشى بىرەر كېسەللىكتىن داۋالىنىش ئۈچۈن ئالدى تەرەپتىن دورا سېلىپ ياكى سۇ ماڭغۇزۇپ ياكى دۇربۇن ياكى تېببىي تەكشۈرۈش ئەسۋابى ياكى بارماق كىرگۈزۈپ تەكشۈرتۈشى كېرەك بولىدۇ.

بۇ ئەھۋالدا سېلىنغان دورا يېنىپ چىقمىسا ياكى باشقا بىر نەرسە چىقمىسىلا تاھارەت سۇنمايدۇ. دورىدىن بىر قىسمى يېنىپ چىقسا ياكى باشقا بىر نەرسە چىقسا تاھارەت سۇنىدۇ. بارماق ياكى تەكشۈرۈش ئەسۋابىغا تاناسىل ئەزا نەملىكى يۇقۇپ چىقسىمۇ ئوخشاشلا تاھارەت سۇنىدۇ. چىققان نەرسە ياكى نەملىك يۇققان نەرسىنى تازىلاش كېرەك بولىدۇ.

بۇ ئەھۋالدا تاھارەت سۇنىدۇ دېيىشتە گەرچە ئاياللارنىڭ ئادەت ياكى خۇن كېسىلى بولمىغان چاغدىكى ماتكا ئىچى نەملىكىنىڭ پاك ياكى نىجىس ئىكەنلىكىدە ۋە يەنە تاھارەتنى سۇندۇرۇش-سۇندۇرماسلىقىدا ئالىملارنىڭ قاراشلىرى ئوخشاش بولمىسىمۇ، بۇ بەرىبىر ئالدى ئەۋرەتتىن چىققان نەرسە بولغاچقا، ئالدى ياكى ئارقا يولدىن چىققان ئادەتتىكى تەرەت ياكى مەزىي ياكى قان قاتارلىق نىجىس نەرسىلەرگە قىياس جەھەتتىنمۇ، نىجاسەتنىڭ بىللە قوشۇلۇپ چىقىپ قېلىش ئېھتىمالى بار بولغاچقا ئېھتىيات جەھەتتىنمۇ تاھارەت سۇنىدۇ دېيىش مۇئەييەنلىشىدۇ.

ئىمام ئىبنى قۇدامە مۇنداق دەيدۇ: ”زەكەر سۈيدۈك يولىغا ماي تېمىتسا، يېنىپ چىقسا تاھارەت سۇنۇپ كېتىدۇ. چۈنكى، بۇ ئالدى يولدىن چىققان نەرسىدۇر. ئۇ ئادەتتە، نىجىس نەملىكنى بىللە يۇقتۇرۇپ چىقىدۇ. بۇ سەۋەبتىن، نىجىس ماددا ئۆزى يالغۇز چىققان ھالەتكە ئوخشاشلا تاھارەتنى سۇندۇرىدۇ. زەكەر سۈيدۈك يولىغا پاختا تىقسا، پاختا نەم ھالەتتە چىقسا تاھارەتنى سۇندۇرىدۇ. چۈنكى، ئۇ نەملىك يالغۇز چىققان بولسا تاھارەتنى سۇندۇراتتى. باشقا نەرسە بىلەن بىللە چىقسا ئوخشاشلا سۇندۇرىدۇ.“ ئۇ يەنە مۇنداق دەيدۇ: ”مەقەتكە ئۇرۇلغان سۇيۇقلۇقنىڭ بىر قىسمى تاناسىل ئەزاسىدىن يېنىپ چىقسا ئىستىنجا قىلىشى لازىم“.([1])

مەقەتكىمۇ دورا ياكى بارماق ياكى ئۈسكۈنە ياكى پاختا سالسا يۇقىرىقىغا ئوخشاشلا دورا يېنىپ چىقسا ياكى سېلىنغان نەرسە نەملىكنى يۇقتۇرۇپ چىقسا تاھارەت سۇنىدۇ.

بەزى ئالىملار بىر نەرسە چىقسۇن ياكى چىقمىسۇن ئەۋرەتنى قولى بىلەن تۇتقان ئەھۋالدا بۇ ھەقتە كەلگەن بەزى ھەدىسلەرگە ئاساسلىنىپ تاھارەت سۇنىدۇ دەپمۇ قارايدۇ. لېكىن، بۇ ھەقتە كەلگەن باشقا ھەدىسلەرگە تايانغان كۈچلۈك قاراشتا ئەۋرىتىنى تۇتۇش بىلەن تاھارەت سۇنمايدۇ.

بارماق ياكى تەكشۈرۈش ئەسۋابى قۇرۇق چىقسا بەزى ئالىملارنىڭ قارىشىدا، ئىمام نەۋەۋى بايان قىلغاندەك: ”ئەر ياكى ئايال كىشى ئالدى ياكى ئارقا تەرەپكە تاياق ياكى يىپ ياكى بارماق ياكى تەكشۈرۈش ئەسۋابىدەك بىر نەرسە كىرگۈزگەن بولسا، بىر نەرسە يۇقسۇن ياكى يۇقمىسۇن، ھەممىنى تارتىپ چىقارسۇن ياكى بىر قىسمىنى چىقارسۇن ئوخشاشلا تاھارەت سۇنىدۇ. چۈنكى، بۇ ئىككى يولنىڭ بىرىدىن چىققان نەرسە، ئەمما كىرگۈزۈشنىڭ ئۆزى تاھارەتنى سۇندۇرمايدۇ. بەلكى ئۇنى چىقىرىش سۇندۇرىدۇ“.([2])

ئەڭ مۇۋاپىقى بەزى ھەنەفىي ۋە باشقا ئالىملار دېگەندەك: ”كىرگۈزگەن نەرسە بىر نەرسە يۇقمىغان ھالەتتە قۇرۇق چىقسا تاھارەت سۇنمايدۇ. لېكىن، شۇنداقتىمۇ، ئېھتىيات جەھەتتىن تاھارەت ئېلىۋەتكىنى ياخشى“.([3])

بۇنىڭدىن دورا ياكى پاختا ياكى باشقا نەرسە تاناسىل ئەزاغا سېلىنىشنىڭ ئۆزى تاھارەتنى سۇندۇرمايدىغانلىقى، ئۇنى تارتىپ ئالغاندا نەملىك يۇقۇپ چىقسا ئاندىن تاھارەتنى سۇندۇرىدىغانلىقى، قۇرۇق چىققان ئەھۋالدا سۇندۇرمايدىغانلىقى، لېكىن تاھارەت ئېلىۋېتىشنىڭ ياخشىلىقى مەلۇم بولىدۇ.

يۇقىرىقى ئەھۋاللاردا روزا سۇنمايدۇ. ”ئىسلام فىقھى ئاكادېمىيىسى“ ھىجرىيە 1418-يىلى سەپەر ئېيىنىڭ 23-28-كۈنلىرى جىددە شەھىرىدە ئاچقان 10-نۆۋەتلىك قۇرۇلتىيىدا تېببىي خادىملار بىلەن فەقىھلەرنىڭ تەتقىقاتلىرىنى كۆزدىن كەچۈرگەندىن كېيىن تۆۋەندىكى ئەھۋاللاردا روزىنىڭ سۇنمايدىغانلىقىنى مۇنداق مۇئەييەنلەشتۈرگەن: ”ئاياللارنىڭ ئالدى تەرىپىگە سېلىنىدىغان دورا، چايقايدىغان سۇيۇقلۇق، تېببىي تەكشۈرۈش ئۈچۈن دۇربۇن ياكى بارماق كىرگۈزۈش. دۇربۇن ياكى ئۈزۈك قاتارلىقلارنى بالىياتقۇغا كىرگۈزۈش. ئەر ياكى ئايالنىڭ سۈيدۈك يولىغا كىرىدىغان تۇرۇبا ياكى دۇربۇن ياكى رەسىمگە تارتىش ئۈچۈن سايىدىتىدىغان رەڭ ياكى دورا ياكى دوۋساق، سۈيدۈك خالتىلىرىنى يۇيۇش سۇيۇقلۇقى“.

ئەلۋەتتە تاناسىل ئەزاغا بىر نەرسە سالغاندا ھېسسىياتلىنىپ مەنىي ئېتىلىپ چىكىتىش ئەھۋالى كۆرۈلسە تاھارەت سۇنۇپلا قالماي، غۇسلى ۋاجىپ بولىدۇ. روزىدار بولسا روزىسىمۇ سۇنۇپ كېتىدۇ. ۋەللاھۇ ئەئلەم.

دوكتور ئابدۇلئەزىز رەھمەتۇللاھ

10-4-2017

«پەتىۋالار مەجمۇئەسى» 3 – توم.

———————-
([1]) ”المغني“ 1/111.
([2]) ”المجموع“ 2/13.
([3]) ”البحر الرائق“ 1/31.

Please follow and like us:

جاۋاب يېزىش

ئېلېكتىرونلۇق خەت ئادرېسىڭىز ئاشكارىلانمايدۇ. * بەلگىسى بارلارنى چوقۇم تولدۇرۇسىز