مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئانىسى

﴿بىز مۇسانىڭ ئانىسىغا ۋەھىي بىلەن بىلدۈردۇقكى…﴾

_ «قەسەس» سۈرىسى، 7 – ئايەتنىڭ بىر قىسمى

 

مەن بۇرۇن قۇرئاننىڭ نېمە ئۈچۈن مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ قىسسىسىنى بىرمۇبىر، تەپسىلىي بايان قىلغانلىقىدىن ھەيران قالاتتىم. دەرۋەقە، مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئىسمى قۇرئاندا 34 سۈرىدە 136 قېتىم تىلغا ئېلىنغان بولۇپ، ئاللاھ تائالا مەزكۇر سۈرىلەردە ئۇنىڭ تۇغۇلغانلىق قىسسىسىدىن تارتىپ تاكى ئۇنىڭ ئاللاھنىڭ دۈشمىنى پىرئەۋن ئۈستىدىن غەلىبە قازانغانلىقى ۋە بەنى ئىسرائىلنىڭ گەدەنكەشلىرى بىلەن ئۆتكەن ئاچچىق ھېكايىلىرىغىچە بولغان پۈتكۈل ھاياتىي باسقۇچلىرىنى بايان قىلغان.

مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ تاھا سۈرىسىدىكى ﴿تىلىمدىن كېكەچلىكنى كۆتۈرۈۋەتكىن﴾( تاھا: 27) دېگەن دۇئاسىنى ئوقۇۋېتىپ كۆڭلۈمگە شۇ كەلدىكى، ئاللاھ تائالا بىر ئىلاھىي ھەقىقەتنى ئىسپاتلاش ئۈچۈن، مۇسا ئەلەيھىسسالامنى ئۆزىنىڭ ئۇلۇغ زاتى بىلەن گەپلىشىشكە ۋە ئۇ جەرياننى ئۆزىنىڭ كىتابىدا تەپسىلىي تىلغا ئېلىشقا تاللىغان بولسا كېرەك. ئۇ ھەقىقەت بولسا ئىنساننىڭ بۈيۈكلۈكى بەزىلەر ئويلىۋالغاندەك تىلىنىڭ پاساھەتلىك، سۆزىنىڭ شېرىن ۋە روشەن بولۇشىغا يوشۇرۇنغان بولماستىن، بەلكى ئىش – ھەرىكەتلىرىگە يوشۇرۇنغان بولۇشىدۇر. چۈنكى، مۇسا ئەلەيھىسسالام تىلى ئېغىر، پاساھىتى تۆۋەن كىشى ئىدى. پاساھەت ئىگىسى ئاللاھ شۇنچە ئۇلۇغ ۋە يۈكسەك تۇرۇپ، ئۇنىڭغا سۆز قىلدى. مانا بۇ، مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ قىسسىسىنىڭ شۇنچىۋالا تەپسىلىي بولۇشىنىڭ سەۋەبلىرىدىن بىرى بولۇشى مۇمكىن. لېكىن، مەن ئىشىنىدىغان بىر نەرسە بار، ئۇ بولسىمۇ مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ قىسسىسى ئۈممەتنى قۇرۇپ چىقىش ۋە يىگىتلەرنى يېتىشتۈرۈپ چىقىش قىسسىسىدۇر. مۇسۇلمانلار ھەرقانچە ئۇزاق ۋاقىت چۈشكۈنلۈككە گىرىپتار بولۇپ قالغان تەقدىردىمۇ، ئۇلارنىڭ مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ قىسسىسىدىن «تىرىلىش يوللىرى»نى تېپىپ چىقىشى ئۈچۈن، ئاللاھ تائالا ئۇلارغا بۇ قىسسىنى تەپسىلىي بايان قىلىشنى خالىغان. چۈنكى، مۇسا ئەلەيھىسسالام ۋە پىرئەۋن قىسسىسى ھەرقانداق زاماندا ئاللاھنىڭ ئۆزىنىڭ ئېزىلگەن بەندىلىرىگە ياردەم قىلىدىغانلىقى بايان قىلىنغان قىسسىسىدۇر. ئەنە شۇ قىسسە ئەزەلدىن ئاللاھنىڭ مەخلۇقاتلار ئارىسىدا جارى بولۇپ كېلىۋاتقان قانۇنىيىتىدۇركى، زۇلۇم ۋە تاجاۋۇزچىلىقنىڭ ۋاقتىنىڭ قانچىلىك ئۇزىراپ كەتكەن بولۇشىدىن قەتئىينەزەر ئاللاھ تائالانىڭ پات يېقىندا ئېزىلگەنلەرنىڭ قولىدىن تۇتۇپ، ئۇلارنى زالىملاردىن ئۈستۈن قىلىش، زالىملارنىڭ زېمىنى ۋە دىيارلىرىغا ئۇلارنى ۋارىس قىلىش ئۇنىڭ خۇلاسىسىدۇر. شۇڭا، قىسسىنىڭ بېشىدىلا، مۆمىنلەرنىڭ ئىبرەت ئېلىشى ئۈچۈن ئاللاھ ئۆز پەيغەمبىرىنى ئۇشبۇ قىسسىنى ئۇلارغا سۆزلەپ بېرىشكە بۇيرۇپ مۇنداق دېگەن: ﴿ئىمان ئېيتقان قەۋم ئۈچۈن ساڭا مۇسا ۋە پىرئەۋن قىسسىسىنى ھەقلىق ئاساستا ئوقۇپ بېرىمىز﴾(قەسەس: 3).

ئەمدى سۈرە «قەسەس»نىڭ بىرنەچچە ئايىتىگە قۇلاق سالايلى! مەن بۇ ئايەتلەرنى مۇسۇلمانلارنىڭ مەغلۇبىيەت ۋە چۈشكۈنلىشىش يىللىرىدىن كېيىنكى باش كۆتۈرۈش قىسسىسى، دەپ قارايمەن.

﴿تا سىن مىم ۞ بۇ روشەن كىتاب (يەنى قۇرئان) ئايەتلىرىدۇر ۞ ئىمان ئېيتقان قەۋم ئۈچۈن ساڭا مۇسا ۋە پىرئەۋن قسسىسىنى ھەقلىق ئاساستا ئوقۇپ بېرىمىز ۞ شۈبىھسىزكى پىرئەۋن (مىسىر) زېمىنىدا (زومىگەرلىكتە) ھەددىدىن ئاشتى، ئاھالىسىنى بۆلەكلەرگە بۆلۈپ، ئۇلاردىن بىر تائىپىنى (يەنى بەنى ئسرائىلنى) بوزەك قىلدى، ئۇلارنىڭ ئوغۇللىرىنى ئۆلتۈرۈپ، قىزلىرىنى (خىزمەتكە سېلىش ئۈچۈن) تىرىك قالدۇردى. پىرئەۋن ھەقىقەتەن بۇزغۇنچىلاردىن ئىدى﴾(قەسەس: 1 – 4).

ئاندىن شۇنچىۋالا تاجاۋۇزچىلىق، مەغلۇبىيەتلەر ۋە قاراڭغۇ زۇلمەتلەردىن كېيىن ئاللاھنىڭ نۇسرەت بۇيرۇقى كېلىدۇ: ﴿بىز مىسىر زېمىنىدا بوزەك قىلىنغانلارغا مەرھەمەت قىلىشنى ئىرادە قىلىمىز، ئۇلارنى يولباشچىلاردىن قىلىشنى، ئۇلارنى پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمىنىڭ (مۈلكىگە) ۋارىس قىلىشنى ئىرادە قىلىمىز﴾(قەسەس: 5).

ئىجرا قىلىش باشلاندى…

ئاللاھ تائالا ئۇ ئايەتلەردىن كېيىنلا مۇنداق دەيدۇ: ﴿مۇسانىڭ ئانىسىغا ئىلھام بىلەن بىلدۈردۇقكى… ﴾(قەسەس: 7).

مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئانىسى ھەقىقەتەن ئۈممەتنىڭ ئۇزۇن يىللىق مەغلۇبىيەتلىرى ۋە چۈشكۈنلىشىشلىرىدىن كېيىنكى تىرىلىشىنىڭ ئاساسى ئىدى. پۈتۈن بىر ئۈممەتنى قۇرۇپ چىقىش پەقەت بىر ئايال بىلەنلا باشلانغان، بەلكى تېخىمۇ ئېنىقراق قىلىپ ئېيتقاندا، ئىنسانىيەت تارىخىدا ئۆتكەن ئەڭ چوڭ جىنايەتچى كۈچنىڭ مەغلۇپ بولۇشى ئاشۇ ئايال بىلەن باشلانغان ئىدى. ئىنسانلار بىلىدىغان ئەڭ چوڭ زوراۋان مۇستەبىتنىڭ مەغلۇپ بولۇشى نىل دەرياسى قىرغىقىدىكى كىچىك بىر ئۆيدە ئولتۇرىدىغان پېقىر بىر ئايال ۋاسىتىسى بىلەن باشلانغان بولۇپ، مانا بۇ يەردە مۇسۇلمان ئايالنىڭ نۇسرەت ۋە غەلىبىنى مەيدانغا كەلتۈرۈشتىكى رولى ئوچۇق نامايان بولىدۇ.

ئاللاھ تائالا ئايال كىشى ئارقىلىق زېمىندا بوزەك قىلىنغانلارغا مەرھەمەت قىلىشنى، ئۇلارنى يولباشچىلاردىن قىلىشنى ئىرادە قىلدى. ئاللاھ بىلەن قەسەمكى، ئاياللىرىنى كەمسىتىدىغان، ھاقارەتلەيدىغان مىللەت ھەرگىزمۇ مەغلۇبىيەتتىن بېشىنى كۆتۈرەلمەيدۇ. سەن خارلىق ۋە تۆۋەنلىككە كۆندۈرگەن ئايالىڭ ساڭا پەقەت خار، پەس بالىنىلا تۇغۇپ بېرىدۇ. سەن سىڭلىڭنى ئەتىگەندىن كەچكىچە ئۇرساڭ، بۇ سىڭلىڭ تۇراقسىز، مەيدانى يوق بالىلارنى يېتىشتۈرىدۇ. سەن ئاناڭنى ھۆرمەتلىمىسەڭ، ئاناڭ سېنىڭ چېكىنىشىڭ ۋە مەغلۇبىيىتىڭ ئۈچۈنلا دۇئا قىلىدۇ. سەن ئىلىم ئېلىشتىن توسقان قىزىڭ بۇ ئۈممەتتىكى ئەرزىمەس ئاياللارنىڭ سېپىغا قوشۇلىدىغان ئەرزىمەس ۋە پۇچەك ئادەم بولىدۇ، خالاس. ئەي ئىنسان! ئاياللارغا ياخشىلىق قىلغىن، چۈنكى ئۇلار مۇستەھكەم قۇرۇلۇشنىڭ ۋە باش كۆتۈرۈشنىڭ ئاساسىدۇر.

مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئانىسىنىڭ قىسسىسى بۇنىڭدىن خېلى بۇرۇنلا باشلانغان بولۇپ، مۇسا ئەلەيھىسسالام تۇغۇلۇشتىن 300 يىل ياكى ئۇنىڭدىنمۇ بۇرۇنراق ۋاقىتقا توغرا كېلىدۇ. ئاشۇ ۋاقىتتا بىر كارۋان پەلەستىندىكى بىر قۇدۇقتىن بىر بالىنى تېپىۋالغاندىن كېيىن، مىسىر زېمىنىدا ئۇنى ساناقلىق بىرقانچە تەڭگىگە ئەرزان باھادا سېتىۋەتكەن ئىدى. بۇ بالا «يۈسۈف» دەپ ئاتىلاتتى. شۇنىڭ بىلەن يۈسۈف ئۆز ۋاقتىدىكى مىسىرنى بېسىۋالغان ھىكسوسلاردىن بىرى بولغان مىسىر ئەزىزىنىڭ قولىدا قۇل بولۇپ قالدى. كېيىن پادىشاھقا يېقىن تۇرىدىغان بىر ۋەزىرگە ئايلىنىپ، ئائىلىسىدىكىلەرنىڭ ھەممىسىنى پادىشاھنىڭ ئىنايىتىدە تىنچ – ئامان ياشىشى ئۈچۈن مىسىرغا ئەكەلدۈردى. ئۇلارنىڭ ھەممىسى ئاللاھ تائالانىڭ پەيغەمبىرى ۋە ئىسرائىل (يەنى ئاللاھنىڭ بەندىسى) يەئقۇب ئەلەيھىسسالامنىڭ ئوغۇللىرى ئىدى. شۇڭلاشقا ئۇلار «ئىسرائىل ئەۋلادى» دەپ ئاتالغان. لېكىن، قىيىنچىلىق بۇنىڭدىن نەچچە يىل كېيىن باشلىنىدۇ. پىرئەۋن ئەھمەس I مەيدانغا كېلىپ، ھىكسوس دۆلىتىنى يوقىتىدۇ ھەمدە يۈسۈف ۋە ئۇنىڭ قېرىنداشلىرىنىڭ نەۋرىلىرىنى مىسىرنى بېسىۋالغان ھىكسوسلارغا ياردەم بەرگۈچى خائىنلار دەپ قارايدۇ. مانا بۇ پىرئەۋننىڭ ئىسرائىل ئەۋلادىنى قوغلاپ چىقىرىشىدىكى ئاساسلىق سەۋەب. بۇ دەل ئىسرائىل ئوغلى يۈسۈف ياكى يەئقۇب ئوغلى يۈسۈف ئەلەيھىسسالام بولۇپ، يۈسۈف ئەلەيھىسسالامنىڭ قېرىنداشلىرى ۋە ئۇلارنىڭ ئەۋلادلىرى ئىسرائىل ئەۋلادىدىكى 12 قەبىلىنى شەكىللەندۈرىدۇ.

مۇھىمى، ئىسرائىل ئەۋلادى تاكى رەمسىس  IIدەپ ئاتىلىدىغان پىرئەۋن تەختكە چىققانغا قەدەر مىسىردا 300 يىل خار ۋە تۆۋەن تۇرمۇشقا رازى بولدى. بۇ پىرئەۋن ئۇچىغا چىققان قانخور جاللات ئىدى. ئۇ چۈشىدە ئىسرائىل ئەۋلادىدىن بىر بوۋاق تۇغۇلۇپ ھاكىمىيىتىنى ۋەيران قىلىۋېتىدىغانلىقىنى كۆردى. شۇنىڭ بىلەن، بۇ جاللات ئىسرائىل ئەۋلادىدا تۇغۇلغان ھەرقانداق ئوغۇل بوۋاقنىڭ ھەممىسىنى ئۆلتۈرۈشكە بۇيرۇدى. ئىسرائىللىقلارنىڭ ئازلاپ كېتىشى بىلەن ئوردىدىكى قۇللارنىڭ سانى ئازلاپ كەتكەندىن كېيىن، پىرئەۋن ئوغۇل بوۋاقلارنى بىر يىل ئۆلتۈرۈپ، بىر يىل قالدۇرۇپ قويۇشقا بۇيرۇدى. ئۆلتۈرۈلـمەيدىغان يىلى ئىسرائىل ئەۋلادىدىن بىر ئايال (يەھۇدىيلارنىڭ تارىخ كىتابىدا يوكابىد دەپ ئاتىلىدۇ) ھارۇن ئىسىملىك بىر ئوغۇل بوۋاق تۇغدى. ئاندىن ئۆلتۈرۈلىدىغان يىلى ئۇ يەنە بىر ئوغۇل بوۋاق تۇغدى – دە، ئۇنىڭدىن قاتتىق ئەندىشە قىلدى. شۇنىڭ بىلەن ئاللاھ تائالا ئۇنىڭغا ئىلھام ئارقىلىق ئاجايىپ بىر ئىشنى بىلدۈردى. يەنى، ئاللاھ تائالا ئۇنىڭغا بالىنى بىر ساندۇققا سېلىپ نىل دەرياسىغا تاشلىۋېتىشنى كۆڭلىگە سالدى. نەتىجىدە، ئۇ بالىسىنى نىل دەرياسىغا تاشلىدى.

بۇ ئۇلۇغ ئايال ئاللاھ تائالانىڭ بۇيرۇقىنى ھېچ ئىككىلەنمەستىن بەجا كەلتۈردى، ئارقىدىنلا قىزىنى ساندۇقنى كۆزىتىپ بېقىشقا ئەۋەتتى. سىزنىڭچە مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئاچىسى كۆرگەن ئاجايىپ ئىش نېمىدۇ؟ بۇ قىزىقارلىق ھېكايىمىزنىڭ ئاخىرىدا يەنە نېمە ئىشلار بولغاندۇ؟ رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم «ئىنسانىيەتتىكى ئەڭ ئۇلۇغ ئاياللارنىڭ بىرى» دەپ كۆرسەتكەن بىر ئايال بار، ئۇ زادى كىم؟ مەن ئىنسانىيەت تارىخىدىكى ئەڭ كۈچلۈك ئايال دەپ قارايدىغان بۇ قەھرىمان ئايال زادى كىم؟

 

مەنبە: جىھاد تۇربانىينىڭ «مائة من عظماء أمة الإسلام غيروا مجرى التاريخ (تارىخ يۆنىلىشىنى ئۆزگەرتكەن ئىسلام ئۇلۇغلىرىدىن يۈز شەخس)» ناملىق كىتابى.

تەرجىمىدە: ئەركان

Please follow and like us:

جاۋاب يېزىش

ئېلېكتىرونلۇق خەت ئادرېسىڭىز ئاشكارىلانمايدۇ.