سەجدە ئايەتلىرى كۆزگە چېلىقىپ قالسىمۇ سەجدە قىلامدۇق؟

سوئال: ئەسسالامۇئەلەيكۇم، ئۇستاز! قۇرئان كەرىمنىڭ ئۇيغۇرچە تەرجىمىسىنى ئارىلاۋېتىپ سەجدە ئايەتلىرى كۆزگە چېلىقىپ قالسىمۇ تىلاۋەت سەجدىسى قىلامدۇق؟

جاۋاب: ۋەئەلەيكۇم ئەسسالام ۋەرەھمەتۇللاھى ۋەبەرەكاتۇھۇ.

بارلىق ھەمدۇسانا جانابى ئاللاھقا بولسۇن، شۇنداقلا پەيغەمبىرىمىزگە، ئائىلە – تاۋابىئاتلىرىغا ۋە ئۇنىڭغا تاكى قىيامەتكىچە ئەگەشكەنلەرگە دۇرۇت – سالاملار بولسۇن.

تىلاۋەت سەجدىسى قۇرئان كەرىمدىكى «سەجدە ئايەتلىرى» دەپ ئاتالغان مەلۇم ئايەتلەرنى تىلاۋەت قىلىش سەۋەبىدىن قىلىنىدىغان سەجدە. شۇڭا بۇ سەجدە «تىلاۋەت سەجدىسى» دەپ ئاتىلىدۇ. تىلاۋەت بولمىسا سەجدىمۇ بولمايدۇ. تىلاۋەتنى ئاڭلىغان كىشىنىڭ سەجدە قىلىشىنىڭ سەۋەبى ئاڭلاش بولسىمۇ، ئۇنىڭ ئاڭلىشىمۇ ئەسلىدە تىلاۋەت بولغانلىقى ئۈچۈندۇر.

بۇ يەردىكى تىلاۋەتنىڭ مەنىسى، ئاللاھنىڭ كىتابىغا ئەگىشىش ئۈچۈن ئۇلۇغلاش ۋە ھۆرمەتلەش بىلەن ئايەت كەلىمىلىرىنى ئارقا – ئارقىدىن ئۇلاپ ئوقۇش بولۇپ، بۇ ئوقۇش ھەرپلەرنى توغرا تەلەپپۇز قىلىش بىلەن ۋۇجۇتقا چىقىدۇ. ئالىملار بۇ خىل تىلاۋەت ياكى ئوقۇشنىڭ ۋۇجۇتقا چىقىشى ئۈچۈن ھەرپلەرنى ئۆزى ئاڭلايدىغان دەرىجىدە توغرا تەلەپپۇز قىلىشنى ئىچىدە ئوقۇشنىڭ ئەڭ تۆۋەن چېكى دەپ بېكىتكەن. يەنە بەزى ئالىملار ئاۋازىنى ئۆزى ئاڭلىمىسىمۇ، تىلىنى مىدىرلىتىپ ھەرپلەرنى چىقىرىشنى ئەڭ تۆۋەن چېكى، ئۆزى ئاڭلىغۇدەك دەرىجىدە ئوقۇشنى ئەڭ يۇقىرى چېكى قىلىپ بېكىتكەن ۋە نامازدىكى قىرائەت، مال بوغۇزلاشتا ئاللاھنىڭ نامىنى ئاتاش، تىلاۋەت سەجدىسى، قۇل ئازات قىلىش، تالاق قىلىش ۋە تىل بىلەن قىلىش كېرەك بولغان نامازدىكى تەسبىھ، تەكبىر ۋە تەشەھھۇد قاتارلىق زىكىرلەردە مەزكۇر ئۆلچەم تېپىلمىسا ھېساب بولمايدىغانلىقىنى مۇئەييەنلەشتۈرگەن.([1])

ئىمام كاسانى مۇنداق دەيدۇ: «ئوقۇش دېگەن تىلنى ھەرپلەر بىلەن مىدىرلىتىش ئارقىلىقلا بولىدۇ. شۇڭلاشقا ئوقۇيالايدىغان كىشى تىلىنى ھەرپلەر بىلەن مىدىرلاتمىسا نامىزى دۇرۇس بولمايدۇ».([2])

بۇنىڭغا ئاساسەن، مەيلى سەجدە ئايەتلىرىنىڭ ئەرەبچىسىگە ياكى ئۇيغۇرچىسىغا كۆزى چۈشسۇن، ئەقەللىي تەقدىردە، تىلى بىلەن كالپۇكىنى مىدىرلاتمىسا، بۇ كۆز يۈگۈرتۈش ياكى كۆڭلىدە ئوقۇشتىن ئىبارەت بولۇپ، بۇ قىلغىنى تىلاۋەت ياكى ئوقۇش دائىرىسىگە كىرمەيدۇ. يەنى بۇ دىل بىلەن كۆزنىڭ ئىشى بولۇپ، تىلنىڭ ئىشى بولمايدۇ. نەتىجىدە، تىلاۋەت ئۈچۈن سەجدە قىلىشى كېرەك بولمايدۇ.

سەجدە ئايىتىنىڭ ئۇيغۇرچە تەرجىمىسىنى ئوقۇسا سەجدە قىلامدۇ دېگەن مەسىلىدە ئالىملارنىڭ قاراشلىرى ئوخشاش ئەمەس. ھەنەپىي مەزھەپنىڭ قارىشىدا سەجدە ۋاجىپ بولىدۇ. باشقا ئالىملارنىڭ نەزىرىدە، سەجدە قىلمايدۇ.([3])

ۋەللاھۇ ئەئلەم.

دوكتور ئابدۇلئەزىز رەھمەتۇللاھ

3 – 4 – 2017

2-توم، 7-نومۇرلۇق پەتىۋا.

——————————-

([1]) «البحر الرائق» 1/356. «المجموع» 3/246. «المغني» 1/276. «الفواكه الدواني» 1/199.
([2]) «بدائع الصنائع» 3/55.
([3]) «الفتاوى الهندية» 1/133. «التبيان» 1/74. «المجموع» 4/80. «كشاف القناع» 1/340.

Please follow and like us:

جاۋاب يېزىش

ئېلېكتىرونلۇق خەت ئادرېسىڭىز ئاشكارىلانمايدۇ.