رامازاندىكى ئۆيىڭىز

سەلەفلىرىمىزنىڭ ئۆيلىرى رامازاندا مېھر – شەپقەت نۇرلىرى بىلەن يورۇپ كېتەتتى، ئۇلارنىڭ ئۆيلىرىدىن قۇرئان تىلاۋىتى خۇددى ھەسەل ھەرىلىرىنىڭ ئاۋازلىرىدەك ئۈزۈلمەيتتى.

رامازاندىن ئىبارەت ئۇشبۇ ساناقلىق كۈنلەرنىڭ كارامەتلىرى كۆپ بولۇپ، يالغۇزغىنە بىرلا ئىنساننى ئەمەس، بەلكى ئۇنىڭ ئائىلىسىنىمۇ ئىسلاھ قىلىپ ياخشىلىيالايدۇ. ئەگەر ھەربىرىمىز رامازان ئېيىدا ئۆزىمىزنى تەكشۈرۈپ، ئىسلاھ قىلىشقا بەل باغلىساق ئۇنداقتا ئائىلىمىزنى ئىسلاھ قىلىشنىمۇ بىرگە ئېلىپ بېرىشىمىز لازىم. چۈنكى، بىز مەسئۇلىيەت ئىگىسىمىز، ھەربىر مەسئۇلىيەت ئىگىسى ئۆز مەسئۇلىيىتىدىن سورىلىدۇ.

جىن – شەيتانلارنىڭ كاتتىباشلىرى رامازاندا باغلىنىدىغان بولسىمۇ، باغلانمىغانلىرى ئادىمىي شەيتانلارنى ياللاپ، كىشىلەرنى بۇ ئايدا ئاللاھنىڭ ئىبادىتىدىن يىراقلاشتۇرۇش ئۈچۈن ئىتتىپاقلىشىدۇ. ھەتتا ئۇلار رامازان باشلىنىشتىن بىرقانچە ئاي بۇرۇنلا رامازان كۈنلىرى ۋە تۈنلىرىدە كىشىلەرنىڭ قەلبلىرىنى قاساۋەتلەشتۈرۈش ئۈچۈن پىلان تۈزۈشىدۇ. ياخشى خىسلەتلەرنى كۆپەيتىشتە مۇسابىقىلىشىش ئورنىغا تەسىرى زېمىننىلا ئەمەس ھاۋا بوشلۇقىنىمۇ بۇلغاپ ناچار خۇلققا توشقۇزۇۋېتىدىغان ھەرخىل ناچار كىنو – تىياتىرلىرى، پەسكەش كومېدىيە، مۇسابىقە… قاتارلىق ياخشىلىقتىن تولىمۇ يىراق قەبىھ نەرسىلەرنى تەشۋىق قىلىدۇ.

ئەي مۇسۇلمان قېرىندىشىم! قۇرئان تىلاۋىتى ۋە روزا ئارقىلىق يۈكسىلەلمەيدىغان، ئۇزۇن ئوقۇلغان كېچە نامىزى ۋە زىكىرلەرگە سەبر قىلالمايدىغان، كۆز، قۇلاق ۋە قەلبلەرنى قوغداشقا ئەھمىيەت بەرمەيدىغان بولۇپ قالماسلىق ئۈچۈن، تائەت – ئىبادەت كۈنلىرىدە قەلب ساپلىقىنى ئوغرىلاشنى ئاساسىي نىشان قىلغان، روھىيەتنى كىرلەتكۈچى ھۇجۇملارغا قارشى تۇرۇش دەل سىزنىڭ مەسئۇلىيىتىڭىزدۇر.

ئاللاھنىڭ مۇنۇ سۆزىگە قۇلاق سېلىڭ: ﴿(ئىنسان قىيامەت كۈنى) قۇلاق، كۆز، دىل (يەنى سەزگۈ ئەزالىرى) نىڭ قىلمىشلىرى ئۈستىدە ھەقىقەتەن سوئال – سوراق قىلىنىدۇ﴾(ئىسرا: 36).

بىلىشىڭىز كېرەككى، ھەربىرىمىز ئۆزىمىزنىڭ قۇلاق، كۆز ۋە قەلبلىرىمىزنىڭ ئەمەللىرىدىن سورىلىپلا قالماي، مەسئۇلىيەت دائىرىمىزدىكىلەرنىڭكىدىنمۇ، بىزگە ئامانەت قىلىنغانلارنىڭكىدىنمۇ سورىلىمىز.

ئاللاھ تائالا بىزگە ﴿ئى مۇئمىنلەر!﴾ ﴿ئى ئىمان ئېيتقانلار!﴾ دەپ نىدا قىلىپ تۇرۇپ ــ رامازاندا ۋە باشقا چاغلاردا ــ ئائىلە – تاۋابىئاتلىرىمىزنى پىتنىدىن ساقلاپ، ئازابتىن يىراقلاشتۇرۇشىمىزغا چاقىرىدۇ: ﴿ئى مۇئمىنلەر! ئۆزۈڭلارنى ۋە بالا – چاقاڭلارنى ئىنسان ۋە تاشلار يېقىلغۇ بولىدىغان، رەھىم قىلمايدىغان قاتتىق قول پەرىشتىلەر مۇئەككەل بولغان دوزاختىن ساقلاڭلار، ئۇ پەرىشتىلەر ئاللاھنىڭ بۇيرۇقىدىن چىقمايدۇ، نېمىگە بۇيرۇلسا شۇنى ئىجرا قىلىدۇ﴾(تەھرىم: 6).

بالا – چاقىلىرى بىلەن كارى بولماي، بۇ مۇبارەك ئايدا ئۇلارنى كېچە – كۈندۈز پاساتچىلىق ۋە ناشايان ئىشلارنى قىلىشقا تاشلاپ قويغانلارنى كۆرمەيۋاتامسىز؟! ئەجەبا بۇ باللىرىغا كۆيۈنگەنلىكمۇ؟! ئۇلار ئۆزىنى ۋە ئەھلىنى جەھەننەم ئوتىدىن قانداقمۇ ساقلاپ قالار؟! رامازاندىمۇ باشقا ۋاقىتتىكىگە ئوخشاش ئىبادەتكە سەل قاراۋاتقانلار قانداقمۇ تەقۋادار ھېسابلانسۇن؟!

ئائىلە ئەزالىرىڭىزنىڭ روزا تۇتۇشىغا باشلامچى بولۇڭ! ئۇلارنى تەراۋىھ ئوقۇشقا يېتەكلەڭ، تەھەججۇدقا ئويغىتىڭ، قۇرئان تىلاۋەت قىلىش ھال – ئەھۋاللىرىنى كۆزدىن كەچۈرۈڭ، ئىمان ۋە ئىتائەت باسقۇچلىرىدىكى تەرەققىياتلىرىنى، بولۇپمۇ نامازدىكى ئىلگىرىلەشلىرىنى كۆزىتىپ تۇرۇڭ: ﴿ئائىلەڭدىكىلەرنى (ۋە ئۈممىتىڭنى) نامازغا بۇيرۇغىن، ئۆزۈڭمۇ ئۇنى ئادا قىلىشقا چىداملىق بولغىن، سەندىن بىز رىزىق تەلەپ قىلمايمىز. ساڭا بىز رىزىق بېرىمىز، ياخشى ئاقىۋەت پەقەت تەقۋادارلارغا خاستۇر﴾(تاھا: 132).

ئاللاھ تائالا ئىسمائىل ئەلەيھىسسالامنى ماختاپ، ئۇنىڭ ئۆز ئائىلىسىنىڭ دىنىنى (يەنى ئاخىرەتلىكىنى) دۇنيالىقىدىن ئۈستۈن كۆرگەنلىكى بولۇپمۇ نامازغا سەل قارىمىغانلىقى ھەققىدە مۇنداق دەيدۇ: ﴿(ئى مۇھەممەد!) كىتابتا (يەنى قۇرئاندا) ئىسمائىل (نىڭ قىسسىسى) نى بايان قىلغىن، ئۇ ھەقىقەتەن ۋەدىسىدە راستچىل، رەسۇل ھەم پەيغەمبەر ئىدى. ئۇ ئائىلىسىدىكىلەرنى ناماز ئوقۇشقا بۇيرۇيتتى، پەرۋەردىگارىنىڭ دەرگاھىدا ئۇنىڭ رازىلىقىغا ئېرىشكەن ئىدى﴾ (مەريەم: 54 – 55).

ئەي روزىدار قېرىندىشىم ۋە روزىدار ھەمشىرەم! رامازان ئاللاھنىڭ ئەھكاملىرىنى بەرپا قىلىدىغان مەزگىل بولغاچقا، ھارام ئىشلاردىن ساقلىنىش بىلەن ۋاقتى ھۆرمەتلىكتۇر، بىز مۇسۇلمانلار شەرىئەت ئەھكاملىرىنى ۋە رەببىمىزنىڭ بۇيرۇق – چەكلىمىلىرىنى ئۇلۇغلاشقا بۇيرۇلدۇق: ﴿كىمكى دىنىي ئىشلارنى (جۈملىدىن ھەجنىڭ ئەمەللىرىنى، قۇربانلىقلارنى) ئۇلۇغلايدىكەن، بۇ، دىللارنىڭ تەقۋادارلىقىدىندۇر﴾(ھەج: 32) ۋە ﴿كىمكى ئاللاھنىڭ دىنىنىڭ ئەھكاملىرىنى ئۇلۇغلىسا (يەنى ھەج جەريانىدا ئاللاھنىڭ بۇيرۇغانلىرىنى بەجا كەلتۈرۈپ، مەنئى قىلغان ئىشلىرىدىن چەكلەنسە)، بۇ، پەرۋەردىگارنىڭ دەرگاھىدا ئۇنىڭ (دۇنيا ۋە ئاخىرەتلىكى) ئۈچۈن ياخشىدۇر﴾(ھەج: 30).

 

* رامازانغىلا خاس شۇ پاك – پاكىز ۋاقىتلارنى بۇلغايدىغان بەتبەشرە، ئەخلاقسىز، ناشايان رەسىملەر ۋە كىشىلەرگە قۇرئاننى ئۇنتۇلدۇرىدىغان ھەرخىل ناخشا – مۇزىكىلارنى ئائىلىمىزگە يېقىن يولاتماسلىقىمىز ئاللاھ تائالانىڭ ئەھكاملىرىنى ئۇلۇغلاش جۈملىسىدىندۇر. ئۇنتۇپ قالدىڭىزمۇ: ﴿بەزى كىشىلەر بىلىمسىزلىكتىن، ئاللاھنىڭ يولىدىن ئازدۇرۇش ئۈچۈن بىھۇدە گەپلەرنى سېتىۋالىدۇ﴾(لوقمان: 6).

 

* بالىلىرىمىزنىڭ جامائەت نامىزىغا چىقماسلىقى بىلەن كارىمىز بولماي تاشلاپ قويماسلىقىمىزمۇ ئۇشبۇ مۇبارەك رامازان ئېيىنىڭ ھۆرمىتىنى ساقلاش ۋە ئەھكاملىرىنى ئۇلۇغلاشنىڭ جۈملىسىدىندۇر. چۈنكى، جامائەت نامىزىغا سەل قاراش چوڭ يوقىتىش ۋە ھالاكەتكە قەدەم ئالغانلىقتۇر. ﴿ئۇلار كەتكەندىن كېيىن (ئۇلارنىڭ) ئورنىنى باسقان ئورۇنباسارلار نامازنى تەرك ئەتتى، نەپسى خاھىشلىرىغا ئەگەشتى، ئۇلار (قىيامەتتە) گۇمراھلىقنىڭ جازاسىنى تارتىدۇ. تەۋبە قىلغان، ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلار بۇنىڭدىن مۇستەسنا، ئەنە شۇلارلا جەننەتكە كىرىدۇ، ئۇلارنىڭ (ئەمەللىرىنىڭ ساۋابىدىن) ھېچ نەرسە كېمەيتىلمەيدۇ﴾(مەريەم: 59 – 60). بەلكى رامازان نامازلارنى زايە قىلىۋېتىشكە تەۋبە قىلىۋېلىش ۋە بالىلارنى جامائەت ۋە مەسجىد بىلەن بولغان ئالاقىسىنى ياخشىلاشقا كۆندۈرۈشتىكى ياخشى بىر پۇرسەتتۇر.

 

* پەرزەنتلەرنى نومۇسچان، ھايالىق يېتىشتۈرۈشمۇ بۇ مۇبارەك ئاينىڭ ھۆرمىتىنى ساقلاشنىڭ جۈملىسىدىندۇر. ئاللاھتىن ھايا قىلىش ئەخلاقنىڭ ئەڭ يۇقىرى پەللىسى بولغاچ روزىنىڭ جەۋھىرى ۋە روزىدارلارنىڭ زىننىتى ھېسابلىنىدۇ.

بۇ توغرىسىدا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام:

— ئەي خالايىق! ئاللاھتىن ھەقىقىي رەۋىشتە ھايا قىلىڭلار! — دېگەندە، ساھابىلەر:

— ئەي ئاللاھنىڭ ئەلچىسى، ئەلھەمدۇلىللاھ، بىز ھايا قىلىمىز، — دېۋىدى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام جاۋابەن:

— ئاللاھتىن ھەقىقىي رەۋىشتە ھايا قىلىش ــ باشنى ۋە باشتىكى ئەزالارنى، قورساق ۋە قورساق ئىچىدىكى ئەزالارنىمۇ ھارامدىن ساقلاش، شۇنداقلا ئۆلۈمنى ۋە (ئۆلۈمدىن كېيىنكى) چىرىشنى ئەسلەشتۇر، كىمكى ئاخىرەتنى كۆزلەيدىكەن، دۇنيانىڭ زىبۇزىننەتلىرىنى تاشلايدۇ، كىمكى شۇنداق قىلسا، ئاللاھتىن ھەقىقىي ھايا قىلغان بولىدۇ، — دېدى(1).

* رامازان ئېيىنى بۇزۇپ – چېچىشتىن يىراق، تۈرلۈك ھەۋەسلەردىن خالىي، زىكىر – تەسبىھ، دۇرۇد – نامازلارغا بېرىلگەن ھالدا ئۆتكۈزۈشمۇ رامازاننى ئۇلۇغلاشنىڭ جۈملىسىدىندۇر. شۇنداق قىلغاندىلا كېلەچەك ئەۋلادلارغا «رامازان دېگەن كېچىنى تائەت ئىبادەتسىز (يەپ – ئىچىدىغانلا)، كۈندۈزنى بىھۇدە دۇنيا ئىشلىرى بىلەنلا ئۆتكۈزىدىغان نادان – ئەخمەقلەرنىڭ كەيپ – ساپا، كۆڭۈل ئېچىشقا تولغان غەپلەت ئېيى ئىكەن» دېگەن خاتا ئىدىيەنىڭ سىڭىپ قېلىشىنىڭ ئالدىنى ئالغىلى بولۇشى مۇمكىن.

ئەي ئائىلە بالا – چاقىلىرىدىن مەسئۇل قېرىندىشىم! سىز رامازاندا 30 كۈنلۈك پروگرامما تۈزۈڭ! ئائىلىنى مەركەز قىلىپ تۇرۇپ، ئەزالارغا قارىتا يېپىق شەكىللىك كۇرۇس ئورۇنلاشتۇرۇڭ. چوڭ – كىچىك ھەممەيلەننى قۇرئان بىلەن ھەمسۆھبەت قىلىپ، ئۇلارنىڭ قۇرئان يادلىشىغا ياردەملىشىڭ، ئۇنتۇپ قالغانلىرىنى تەكرار قىلىشىپ بېرىڭ، ئۆگەنگەن ۋە چۈشەنگەنلىرى توغرىسىدا پىكىر ئالماشتۇرۇڭ.

پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ: «سىلەرنىڭ ياخشىلىرىڭلار قۇرئاننى ئۆگەنگەن ۋە ئۆگەتكەن كىشىلەردۇر»(2) دەپ تەلىم بەرگىنىدەك، كىشىلەرنىڭ ئەڭ ياخشىسى قۇرئان ئۆگەنگەن ۋە ئۆگەتكەن كىشى تۇرسا، ئەلبەتتە قۇرئان ئۆگىنىشكە ئەڭ ھەقلىق كىشى دەل سىز، ئۆگىتىشىڭىزگە ئەڭ ھەقلىقى ئەلۋەتتە سىزنىڭ ئائىلىڭىزدىكىلەر بولىدۇ – دە! دېمەك، رامازاندا ئائىلىنىڭ قۇرئان بىلەن بولغان مۇناسىۋىتىنى ياخشىلايدىغان ناھايىتى ياخشى بىر پۇرسەت بار.

رامازانلىق ئائىلە پروگراممىڭىزدا ئائىلىڭىزدىكىلەرنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ھىدايىتىنى چىڭ تۇتۇشقا ئادەتلەندۈرۈش ئۈچۈن ھەسسە قوشالايسىز.

تۇنجى قەدەم پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ناماز ۋە روزىدىكى تۇتقان يولى بولسۇن. بۇ پروگراممىدا يەنە قۇلاق، كۆز، قەلبلەرنى باشقۇرۇشقا قىزىقتۇرىدىغان، مەردلىك ۋە ئەپۇچانلىققا، كىشىلەرگە ياخشىلىق قىلىشقا ھېرىسمەن ۋە مۇلايىم بولۇشقا چاقىرىدىغان رامازان ئەخلاقلىرى بىلەن ئائىلىڭىزدىكىلەرنى ئىسلام ئەخلاقىغا يېتەكلىيەلەيسىز.

بالا – چاقىلىرىڭىزنى رامازان ھۆرمىتىنى ئۇلۇغلاش ئارقىلىق دىنىي ئەھكاملارنى ئۇلۇغلاشقا ئادەتلەندۈرەلەيسىز. رامازاننى ئاللاھ رىزالىقى ئۈچۈن ھىمايە قىلغان كىشى ئۇنىڭ ئالدى – كەينىدىكى كۈنلەرنىمۇ ئاللاھ رىزالىقى ئۈچۈن ھىمايە قىلىدۇ، ئەلۋەتتە. چۈنكى، ئاللاھقا يېقىنلىشىش مۇئەييەن ۋاقىتقا چەكلىنىپ قالمايدۇ.

ئاتىلارنىڭ بالىلىرىغا بولغان رامازاندىكى مەسئۇلىيىتى دۇنياۋى ئىشلارنى تەلىم بېرىش بىلەنلا ئەمەس، بەلكى بالا – چاقىلىرىنى ئاللاھنىڭ تەقۋادارلىقتا بەسلەشكەن ئىتائەتمەن بەندىلىرىگە بېرىدىغان ئالىي مۇكاپاتى ۋە يۈكسەك رەھمىتىگە ئالدىرىتىشى بىلەن ئادا تاپىدۇ.

 

بالىلىرىچۈن پۇل ۋە بايلىق يىغقانلار،

ھەسەت – تارلىق پۇراغىدىن قورقۇرلار.

بولسا بايلىق بەس، پەرۋا قىلماس ھەر نەگە،

قايتار ئۇڭا ئالدىنىپ ئاخىر – ئاقىۋەتتە.

ئاڭلاپ سۆزۈم، نەسىھەتىم پايدا ئال،

توپلاپ يۈرمە بالىلىرىڭغا قۇرۇق مال.

بانكا ئېرۇر قۇرئان، سۈننەت توغرا يول،

ساقلانسۇنلار مال دۇنيادىن قىز – ئوغۇل.

كۇپايىدۇر رەببىڭ ئاڭا ھەم قوغدار،

بىل ھەر زامان ۋەدىسىدە ھەق تۇرار.

چەتنەپ كەتسە ھىدايەتتىن گەر ئۇلار،

بۇزغۇنچىلىق قەرزگىمۇ ھەم بوغار.

چەتنەپ كەتسە ھىدايەتتىن گەر ئۇلار،

ماللىرىڭمۇ ئىشرىتىگە يار بولار.

 

ئى پەرۋەردىگارىمىز! بىزگە ئاياللىرىمىز ۋە ئەۋلادلىرىمىز ئارقىلىق شادلىق بېغىشلىغىن، بىزگە ساڭا ئىتائەتمەن پەرزەنت ئاتا قىلغىن، بىزنى تەقۋادارلارنىڭ ئىمامى قىلغىن!… ئامىن!

 

مەنبە: دوكتور ئابدۇلئەزىز مۇستافا كامىل: «روزىنىڭ روھى ۋە مەنىلىرى».

ئەرەبچىدىن تەرجىمە قىلغۇچى: مۇھەممەد تۇرسۇن يۈسۈف

نەشر قىلغۇچى: ساجىيە ئىسلام تەتقىقات مەركىزى

——————————————————————-
1. «تىرمىزىي»، 2458 – ھەدىس؛ «مۇسنەدۇ ئەھمەد»، 3662 – ھەدىس. ئالبانىي: «ھەسەن» دېگەن.
2. «بۇخارىي»، 5027 – ھەدىس.

Please follow and like us:

جاۋاب يېزىش

ئېلېكتىرونلۇق خەت ئادرېسىڭىز ئاشكارىلانمايدۇ.