قۇربان ھېيتقا ئاز قالغاندا توي قىلسا بولمامدۇ؟

قۇربان ھېيتقا ئاز قالغاندا توي قىلسا بولمامدۇ؟

سوئال: ئەسسالامۇئەلەيكۇم، چوڭلار قۇربان ھېيتقا ئاز قالغان «ئارا ئاي»دا توي قىلىش ياخشى ئىش ئەمەس دەيدۇ. ئىسپات دېسەم، «بۇرۇنقىلار شۇنداق دەيدىكەن» دەيدۇ. قۇربان ھېيتقا ئاز قالغاندا توي قىلسا راستىنلا بولمامدۇ؟

جاۋاب: ۋەئەلەيكۇم ئەسسالام ۋەرەھمەتۇللاھى ۋەبەرەكاتۇھۇ.

بارلىق ھەمدۇسانا جانابى ئاللاھقا بولسۇن، شۇنداقلا پەيغەمبىرىمىزگە، ئائىلە – تاۋابىئاتلىرىغا ۋە ئۇنىڭغا تاكى قىيامەتكىچە ئەگەشكەنلەرگە دۇرۇت – سالاملار بولسۇن.

ئادەتتە كىشىلەر ئارىسىدا ئىككى ھېيت ئارىسىدا توي قىلسا بولمايدۇ، دەپ شۇمپال ئېلىش ئەرەب دىيارىدىكى جاھىلىيەتتىن قالدۇق بولۇپ ساقلىنىپ كەلگەن خاتا ئېتىقادتۇر. ئىسلام شەرىئىتىمىزدە ئۇنداق گەپ يوق. شەرىئىتىمىزدە ئىككى ھېيت ئارىلىقىدا توي قىلىش جائىز. يەنە تېخى شەۋۋال ئېيىدا توي قىلىشنى بەزى ئالىملار مۇستەھەپ دەپمۇ قارىغان. مەلۇمكى، شەۋۋال ئېيى رامزاندىن كېيىنلا كېلىدىغان، ئىككى ھېيت ئارىلىقىدىكى ئايدۇر.

ئۇرۋە رىۋايەت قىلىدۇكى، ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھا مۇنداق دېگەن: «رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم مېنى شەۋۋالدا نىكاھلاپ ئېلىپ، شەۋۋالدا بىر ياستۇققا باش قويغان. رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ قايسى ئايالى رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ كۆڭلىگە مەندىنمۇ سۆيۈملۈكرەك بولغان؟» ئۇرۋە مۇنداق دەيدۇ: «ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھا ئايال ئۇرۇق – تۇغقانلىرىنى شەۋۋالدا ياتلىق قىلىشنى ياقتۇراتتى».(1)

ئىمام نەۋەۋى مۇنداق دەيدۇ: «بۇ ھەدىستىن شەۋۋال ئېيىدا ياتلىق قىلىش، ئۆيلىنىش ۋە ئايالى بىلەن بىر ياستۇققا باش قويۇشنىڭ مۇستەھەپلىكى چىقىدۇ. بىزنىڭ (شافىئىي) مەزھەپ ئىماملىرىمىز ئۇنداق قىلىشنىڭ مۇستەھەپلىكىنى ئېنىق ئېيتىپ مۇشۇ ھەدىسنى دەلىل قىلىشقان. ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھا بۇ سۆزى ئارقىلىق جاھىلىيەتتىكىلەر، شۇنداقلا بۈگۈنكى بەزى ئاۋاملارنىڭ شەۋۋال ئېيىدا ياتلىق قىلىش، ئۆيلىنىش ۋە ئايالى بىلەن بىر ياستۇققا باش قويۇشنى يامان كۆرگەنلىكىگە قارىتا رەددىيە بېرىشنى مەقسەت قىلغان. بۇنداق ئېتىقاد ئاساسى يوق باتىل ئېتىقاد بولۇپ، جاھىلىيەتتە شەۋۋال دېگەن ئاي ئىسمىدىن شۇمپال ئېلىشاتتى».(2)

ئالىملىرىمىزنىڭ خېلى كۆپچىلىكى يۇقىرىقى ھەدىسكە ئاساسەن شەۋۋالدا توي قىلىشنى مۇستەھەپ دەپ قارىغان بولسىمۇ، ئەسلىدە شەۋۋال ئېيىدا توي قىلىش ئالاھىدە پەزىلەتلىك ئىش ئەمەس، رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ شەۋۋالدا توي قىلىشى ئەتەي شۇنداق قىلغان ئىش بولماستىن، شۇنداق ئۇدۇل كېلىپ قالغان.

ئىمام شەۋكانى مۇنداق دەيدۇ: «مۇسەننىپ (مەجدىددىن ئىبنى تەيمىيە) ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھانىڭ ھەدىسىنى شەۋۋالدا توي قىلىشنىڭ مۇستەھەپلىكىگە دەلىل قىلغان. بۇ ھەدىس رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ شۇ ئايدا ئۆيلەنگەنلىكى، ئاشۇ ئايدىكى بىرەر خاس ئالاھىدىلىك ئۈچۈنلىكى ئېنىق ئىسپاتلانسا ئاندىن شۇنداق دەلىل بولالايدۇ. دېمەك، بۇ ھەدىس مۇستەھەپلىككە دەلىل بولالمايدۇ. چۈنكى مۇستەھەپلىك دېگەن شەرئى ھۆكۈم بولۇپ، دەلىلگە موھتاج. رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم باشقا ئاياللىرىغا ئۇدۇل كەلگىنىچە ھەر خىل چاغلاردا ئۆيلەنگەن، ئالاھىدە بىر ۋاقىتقا توغرىلىمىغان. ناۋادا شۇ ئايدا ئۆيلەنگەنلىكىلا مۇستەھەپلىكنى بىلدۈرىدىغان بولسا ئىدى، رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم توي قىلغان ھەر بىر ۋاقىتتا توي قىلىش مۇستەھەپ بولغان بولاتتى. ھالبۇكى، ئىش ئۇنداق ئەمەس».(3)

شۇنداقتىمۇ ئاۋام كىشىلەرنىڭ كاللىسىدىكى توي قىلسا بولمايدۇ، دېگەن جاھىلىيەتنىڭ ئاشۇنداق قالدۇقلىرىنى تۈگىتىش ئۈچۈن، ئاشۇنداق چاغلاردا توي قىلىپ توغرا ئېتىقاد، توغرا ھۆكۈملەرنى ئوتتۇرىغا چىقىرىش مۇستەھەپ دېيىشكە بولىدۇ.

شەرىئىتىمىزدە كىشى ئېھراملىق ھالىتىدە بولمىسىلا توي قىلسا بولۇۋېرىدۇ. رامزاندا بولسۇن، باشقا ئايلاردا بولسۇن، يىل بويى توي قىلىش چەكلەنمەيدۇ. چۈنكى توي قىلىش دېگەن بىر خىل ئىبادەت، رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ سۈننىتى، شۇڭا ئاساسى يوق خۇراپات سەۋەبىدىن بۇنداق خەيرلىك ئىشنى كېچىكتۈرۈشكە، شۇملۇق ھېس قىلىشقا بولمايدۇ. ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلىپ، ئاللاھنىڭ پەزلىدىن تىلەپ توينى قىلىۋېرىش لازىم.

ۋەللاھۇ ئەئلەم.

دوكتور ئابدۇلئەزىز رەھمەتۇللاھ

2011. 10. 4

«پەتۋالار مەجمۇئەسى»، 2 – توم، 325 – بەت. 56 – نومۇرلۇق پەتۋا.
——————————————
1. «مۇسلىم» 1423 – ھەدىس.
2. «صحيح مسلم بشرح النووي» 9/209.
3. «نيل الأوطار» 6/399.

Please follow and like us:

جاۋاب يېزىش

ئېلېكتىرونلۇق خەت ئادرېسىڭىز ئاشكارىلانمايدۇ. * بەلگىسى بارلارنى چوقۇم تولدۇرۇسىز