ئىجتىمائىي ئۇچۇر – ئالاقە توپلىرىدا قۇرئان ئۆگىنىش ۋە خەتمە قىلىشنىڭ ھۆكمى

ئىجتىمائىي ئۇچۇر – ئالاقە توپلىرىدا قۇرئان ئۆگىنىش ۋە خەتمە قىلىشنىڭ ھۆكمى

سوئال: ئەسسالامۇئەلەيكۇم، ھۆرمەتلىك ئۇستاز! جانابى ئاللاھ سىلىنى سالامەت ۋە تېخىمۇ ئەزىز قىلسۇن.

سىلىدىن سورايدىغان بىر مەسلە بار ئىدى، مەن ياۋروپادىكى بىر دۆلەتتە ياشايمەن، بىزنىڭ بۇ يەردە قېرىنداشلار دائىم ئۇچىرىشىپ بىر جايدا بولۇپ قۇرئان تىلاۋىتى ۋە باشقا سۆھبەتلەردە بولمىقىمىز سەل قىيىن، چۈنكى ئارىلىق يىراق، قاتناش قىممەت، شۇڭا، بىز توردىن بولسىمۇ پايدىلىنىپ، بىرلىكتە قۇرئان تىلاۋىتى قىلىدىغان، ۋەتىنىمىز، دىنىمىز ئۈچۈن ئاللاھقا سېغىنىپ دۇئا قىلىدىغان بىر سورۇن ھازىرلاش مەقسىتىدە بىر توپ قۇرغان ئىدۇق، توپتا 15ئايال بار بولۇپ، ھەر بىرىمىز ھەپتىدە ئىككى پارىدىن ئوقۇيمىز، شۇنىڭدا قۇرئان ھەپتىدە بىر تامام بولىدۇ، (قۇرئاننى ھەر ئايال ئۆز ئۆيىدە ئايرىم ئوقۇيدۇ، پەقەت ئوقۇپ بولغىنىنىلا توپقا خەۋەر قىلىپ قويىدۇ)، ھەممەيلەن ئوقۇپ بولدۇم دىگەندە توپتا بىرلىكتە دۇئا قىلىمىز ۋە ھەر بىرىمىز كېيىنكى ھەپتە ئالدىنقى ھەپتە ئوقۇغاننىڭ كەينىدىكى ئىككى پارىنى ئوقۇپ ماڭغاچ ، ئۆزىمىزمۇ شەخسى ھالدا 15 ھەپتىدە 30 پارىنى تولۇق ئوقۇپ تۈگىتىمىز ۋە دۇئا قىلىمىز، بىز بۇ ئەمەلنى تۇرمۇش ھەلەكچىلىكى بىلەن قۇرئانىمىزدىن يىراقلاپ قالمايلى، غەپلەتتە قالغىنىمىزدا قېرىنداشلار بىر – بىرىمىزگە ھەيدەكچى بولۇپ، ھەر دائىم ئاللاھنىڭ كالامىنى ئوقۇپ، دۇئا قىلىپ، يارا يۈرىكىمىزگە مەلھەم قىلايلى دەپ ۋە ئاللاھتىن ئەجىر تىلەپ قىلغان ئىدۇق، ئەمما بۇ ئىشنىڭ توغرا – خاتالىقى توغرىسىدا كۆپ تالاش -تارتىشلار بولۇپ ئۆتتى، شۇڭا، بىزمۇ بىلمەي خاتاغا كىرىپ قالماسلىق ئۈچۈن سىلىدىن ئېنىق جاۋاب ئېلىپ ئاندىن داۋاملاشتۇرۇشنى توغرا كۆردۇق، قىممەتلىك جاۋابلىرىنى كۈتىمىز، ئاللاھ سالامەت قىلسۇن! ئاللاھقا ئامانەت.

جاۋاب: ۋەئەلەيكۇم ئەسسالام ۋەرەھمەتۇللاھى ۋەبەرەكاتۇھۇ.

بارلىق ھەمدۇسانا جانابى ئاللاھقا بولسۇن، شۇنداقلا پەيغەمبىرىمىزگە، ئائىلە – تاۋابىئاتلىرىغا ۋە ئۇنىڭغا تاكى قىيامەتكىچە ئەگەشكەنلەرگە دۇرۇت – سالاملار بولسۇن.

سىز سوئالىڭىزدا بايان قىلغاندەك، توپتىكى ھەر بىر ئەزا بىرەر پارىدىن بۆلۈشۈپ قۇرئان تىلاۋەت قىلىپ، تامام بولغاندا توپتا يىغىلىپ دۇئا قىلساڭلار بولىدۇ. بۇ ئاللاھنىڭ كالامىنى تىلاۋەت قىلىش ۋە ئۆگىنىش، ھەقنى تەۋسىيە قىلىش دائىرىسىدىكى ئىشلار. قۇرئاننىڭ ئۇيغۇرچە تەرجىمىسى ياكى تەپسىرىنىمۇ توپلاردا بىللە ئوقۇپ، بىللە تەھلىل ۋە تەپەككۇر قىلىپ دۇئا قىلساڭلارمۇ ياخشى ئىش. بۇلارنىڭ چەكلىنىدىغان تەرىپى يوق.

نېمە ئۈچۈن دېگەندە، ۋاسىتە تۈرىدىكى نەرسىلەردە ئەسلىي ھۆكۈم مۇباھلىق بولۇپ، بىرەر ۋاسىتە ھەققىدە ئالاھىدە چەكلىمە كەلمىگەن ئىكەن، ئۇ بىدئەت دائىرىسىگە كىرمەيدۇ. ساھابە كىراملارمۇ قۇرئاننى رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم ۋاپاتىدىن كېيىن بىر مۇقاۋا ئىچىگە جەملىگەن، ئۇندىن كېيىنكىلەر قۇرئاننى ئوقۇش، تەكرارلاش قولاي بولسۇن ئۈچۈن پارىلارغا بۆلگەن. بۇنى بىرەر ئۆلىما بىدئەت دەپ باقمىغان. بۇنىڭدىن سەلەفلىرىمىزنىڭ بۇ تۈرلۈك ۋاستىلەردىن ئۈنۈملۈك پايدىلانغانلىقىنى، چەكلىۋەتمىگەنلىكىنى كۆرۈۋالالايمىز.

ئاللاھنىڭ كىتابىنى ئوقۇش ۋە ئۆگىنىش ۋاستىسى بولغان توپلارنىمۇ ”ھارام“ ياكى ”بىدئەت“ دېگەن ناملار ئاستىدا چەكلىۋېتىش، بىر تەرەپتىن بۇ ۋاستىلەردىن ئۆزىمىزنى مەھرۇم قىلىش بولسا، يەنە بىر تەرەپتىن ۋاستىلەرنىڭ ئىبادەت بىلەن بولغان مۇناسىۋىتىنى خاتا چۈشىنىۋېلىشتۇر.

ھازىرقى دەۋر ئۇچۇر – ئالاقە ۋاستىلىرى دەۋرى بولغاچقا، ئاللاھنىڭ كىتابىنى تىلاۋەت قىلىش، ئۆگىنىش، ئۆزئارا تەقۋادارلىقنى تەۋسىيە قىلىش ۋە ياخشىلىقنى تەشۋىق قىلىشتا بۇ تۈرلۈك ۋاستىلەردىن پايدىلىنىش كېرەك.

بۇ تۈرلۈك پائالىيەتلەر ئاللاھ تائالانىڭ: [ياخشى ئىشقا ۋە تەقۋادارلىققا ياردەملىشىڭلار، گۇناھقا ۋە زۇلۇمغا ياردەملەشمەڭلار.](1) دېگەن ئەمرىگە چۈشىدۇ. بەلكى تېخى بۇ تۈرلۈك ۋاستىلارنى مۇشۇنداق ياخشى پائالىيەتلەر بىلەن ئاۋاتلاشتۇرۇش زۆرۈر، چۈنكى بۇنىڭدىن توغرا پايدىلانمىساق، خاتا پايدىلىنىشىمىز ئېنىق.

قۇرئاننى تىلاۋەت قىلىشنىڭ ئۆزىمۇ ئاللاھ تائالانىڭ [قۇرئاننى تەرتىل قلىپ دانە-دانە، ئوچۇق ئوقۇغىن.](2) دېگەن ئايىتى ۋە ئۇندىن باشقا قۇرئاننى ئۆگىنىش ۋە ئۆگىتىش ھەققىدە كەلگەن ھەدىسلەرگە ئاساسەن، ئەڭ ياخشى ئەمەللەر جۈملىسىدىندۇر.

ھەر بىر كىشى ئۆز ئالدىغا ئوقۇپ قۇرئاننى خەتمە قىلىشىمۇ سەلەفلىرىمىزنىڭ ئىش – ئىزلىرىغا ئۇيغۇن كېلىدۇ. سەلەفلىرىمىزنىڭ كۆپ قىسمى قۇرئاننى يەتتە كۈندە ياكى ئۈچ كۈندە بىر خەتمە قىلاتتى. قۇرئان تامام بولغاندا دۇئا تىلاۋەت قىلىشمۇ سەلەفلىرىمىزدىن كەلگەن.

قۇرئاننىڭ ئۇيغۇرچە تەرجىمە ياكى تەپسىرىنى ئوقۇش ۋە ئاڭلاشمۇ قۇرئاننى ئۆگىنىش ۋە ئۆگىتىش دائىرىسىدىكى ياخشى ئەمەللەر قاتارىدىن ھېسابلىنىدۇ. شۇنداقلا تىلىمىزنى، تارىخىمىزنى ئۆگىتىش مەقسىتىدە پايدىلىق ئەسەرلەرنى بۆلۈشۈپ ئوقۇپ، مۇزاكىرە قىلىشىدىغان توپلارمۇ شۇ قاتاردىكى پايدىلىق ئىشلار قاتارىدىن. شۇڭا، بۇ ياخشى پائالىيىتىڭلارنى بەخىرامان داۋاملاشتۇرۇڭلار، غۇربەتتە ھەر بىر ئۇيغۇرنى يالغۇز تاشلاپ قويماي، ئۆزئارا ھەقنى تەۋسىيە قىلىپ، ھەيدەكچى بولۇپ، قولىمىزدىن كېلىشىچە، تىرىشايلى. ئاللاھ قوبۇل قىلسۇن، كۆڭلۈڭلارغا خاتىرجەملىك ۋە ساباتلىق ئاتا قىلسۇن! ئامىن. ۋەللاھۇ ئەئلەم.

دوكتور ئابدۇلئەزىز رەھمەتۇللاھ

2018. 2. 23

«پەتىۋالار مەجمۇئەسى» 3 – توم.
———————————-
1. «مائىدە» سۈرىسى 2 – ئايەتنىڭ بىر قىسمى.
2. «مۇززەممىل» سۈرىسى 4 – ئايەت.

Please follow and like us:

جاۋاب يېزىش

ئېلېكتىرونلۇق خەت ئادرېسىڭىز ئاشكارىلانمايدۇ.